Tranh Thangka bị thương mại hóa quá nhiều?!

0
119

Trướcđây Thangka được treo trong các tu viện Tây Tạng với mục đích tôn giáochứ không phải để bán và chỉ có các nhà sư mới có kỹ năng vẽ tranh.Nhưng giờ thì ở một số nơi thuộc Tây Tạng ai ai cũng vẽ và thêu Thangkakhi di sản văn hóa này trở thành món hàng sinh lợi lớn. Các tác phẩmThangka được tạo ra ngày càng “ẩu”. Giới chuyên gia kêu gọi cần tìm rasự cân bằng giữa việc kiếm tiền và bảo tồn nghệ thuật Thangka.

Vẽ tranh Thangka vì tiền

Việcvẽ tranh Thangka ở Nepal bắt đầu vào thế kỷ XI và sau đó du nhập vàoTây Tạng qua các nhà sư. Đây là loại tranh vẽ (hay thêu) treo ở các tựviện hoặc nơi thờ Phật. Thangka chủ yếu là tranh về đề tài Phật giáo,được dùng như một công cụ thuyết pháp. Đối với Phật tử khi chiêm ngưỡngnhững bức Thangka treo trên tường họ không chỉ cảm nhận vẻ đẹp trangnghiêm mà còn tin rằng sẽ nhận được những điều mầu nhiệm phát tỏa ra từđó, giúp họ giác ngộ. Các Thangka vẽ các thần linh được coi là thần bảohộ hoặc phù hộ tín đồ vượt qua khổ nạn, bệnh tật. Một số Thangka quýthường được bảo quản trong chính điện, được thánh hóa bằng nước thiêng,khi mở ra có đọc thần chú và vì chúng chứa quyền năng bí nhiệm nên luônđược phủ che bằng một tấm lụa (gọi là kuđa).

Cách đây ba thập kỷ, các nhà sưu tầm tư nhân TrungQuốc và nước ngoài bắt đầu để ý đến tranh Thangka. Do đó mà giá của cácbức tranh hay tác phẩm thêu Thangka ngày càng tăng, hiện dao động từ5.000 NDT (735 USD) tới hàng trăm ngàn NDT, tùy thuộc vào kích cỡ, chấtmàu, chất lượng và danh tiếng của họa sĩ. Đó là lý do ngày càng nhiềungười lao vào nghề vẽ và thêu tranh Thangka.

“Chúngtôi thấy ngày càng nhiều thanh niên học vẽ tranh Thangka vì tiền. Ởngôi làng Wutun có khoảng 1.700 dân thì có tới 1.000 người có thể vẽtranh Thangka”, Zhao Chunsheng, thành viên Hiệp hội Các nhà sưu tầm Trung Quốc đồng thời là tác giả cuốn Treasures of Thangka, nói.

Mất dần chất lượng

Mặcdù ở Rekong hiện nay năm nào cũng có hàng ngàn bức tranh Thangka đượcra đời, nhưng chỉ một số ít trong đó là đảm bảo chất lượng. Xihdao, họasĩ Thangka nổi tiếng ở Rekong cũng nhận thấy như vậy: “Nhiềuhọa sĩ trẻ mong muốn tậu được máy tính và ô tô và họ không xua đượcnhững ham muốn mạnh mẽ đó trong quá trình vẽ tranh. Thời chúng tôi chỉchú tâm vào các bức tranh và đó là điều quyết định để vẽ được một bứctranh đẹp. Trước đây, chúng tôi thường nghe nhạc Phật giáo khi vẽ,nhưng giờ đây giới trẻ lại nghe nhạc pop. Làm sao họ có thể vẽ đượcnhững bức tranh Thangka đẹp nếu như tâm hồn cứ để đâu đâu? Hầu hếtnhững người đặt tranh là doanh nhân từ những thành phố lớn như BắcKinh, Thượng Hải và Quảng Châu. Các doanh nhân tin rằng những bức tranhmang chủ đề tôn giáo có thể mang lại sự thịnh vượng và điềm lành chohọ. Nếu họ đặt tranh chỗ tôi thì tôi sẽ hỏi về gia đình và những mongmuốn của họ trước khi quyết định vẽ gì lên tranh”.

Vấn đềnổi cộm nhất hiện nay là nhiều họa sĩ không quan tâm đến những quy tắccủa tranh Thangka, họ phá vỡ các nguyên tắc và vẽ cả người ngoài đờivào tranh. Một số nhân vật trong Thangka không còn được thể hiện bằngnhững đặc tính mạnh mẽ của Tây Tạng nữa, chẳng hạn như nhiều nữ thầntrông giống người phụ nữ Hán hiện đại và xinh đẹp hơn. Một số vị thầntrong kinh Phật lại trông rất xấu. “Nếu một bức tranh Thangka không nêu bật những chủ đề tôn giáo thì chỉ còn là một bức tranh với những chất màu đặc biệt”.

Zhao cho rằng: “Thịtrường đã đẩy cách vẽ tranh Thangka xa hẳn với khởi thủy của nó. Mộtbức tranh Thangka vẫn nên là một giáo cụ để qua đó người ta có thể họcđược nhiều câu chuyện Phật giáo. Hơn nữa, một bức tranh Thangka đẹp thìphải bộc lộ được những kỹ năng vẽ siêu việt”.

Đổ lỗi cho thị trường?

Muốnvẽ tranh Thangka, thông thường để thành nghề và ra hoạt động được độclập thì một họa sĩ phải theo học các bậc thày khoảng 7-8 năm. Nhưngthời gian qua nhiều người trẻ tự học bằng cách chụp ảnh một số tác phẩmcủa các bậc thày rồi làm giả. “Như vậy chỉ cần vài tháng là họ đã học được cách vẽ tranh”, Kangtang Targyea, một họa sĩ lành nghề ở làng Wutun, cho biết.

Hiện nay ở Rekong đã mở một số đại lý. Những nơi này mua tranh với giá rẻ và bán lại với giá cao. “Nếu tình trạng này còn diễn ra thì những bức Thangka đẹp sẽ không còn nữa. Thị trường nhất thiết phải được điều chỉnh”, Zhao khẳng định.

Nguồn:thethaovanhoa.vn