Tưởng niệm cụ Phan Lạc Tuyên

0
97

Với hơn 80năm sống trong cuộc đời này, tận tụy và cống hiến, đi qua những khúc quanhnghiệt ngã của dân tộc và bản thân, có thể nói Cụ đã hoàn thành sứ mạng của mộtngười con đối với non sông đất nước, với lịch sử thời đại của mình, giờ là lúc Cụra đi, chúng ta hãy cùng chắp tay cầu nguyện cho sự ra đi của Cụ nhẹ nhàngthanh thản và sớm về với Đức Phật.

 

Cụ PhanLạc Tuyên sinh năm 1928 là hậu duệ đời thứ 13 của họ Phan, một cự tộc ở làngHữu Bằng, Thạch Thất, Sơn Tây, với bao đời khoa bảng lẫy lững hiện vẫn còn lưudanh nơi văn miếu Quốc tử giám, Hà Nội. Kế thừa truyền thống của gia đình, Cụcũng là người hiếu học, thông minh xuất chúng.

 

Năm 1951,lúc đang học ở trường Luật Hà Nội thì bị tổng động viên đưa vào miền Nam bắt đi lính cho Pháp. Thấy Cụ có học thức, chúng đưa Cụvào trường đào tạo sỹ quan, và từ đây Cụ bắt đầu con đường binh nghiệp bất đắcdĩ của mình.

 

Có nhiềutư cách trong một nhân cách Phan Lạc Tuyên. Là chiến binh, nhà báo, nhà thơ,nhà giáo và cuối cùng là nhà sư như đã thấy, và ở bất kỳ lĩnh vực nào Cụ cũngđi đến tận cùng số mạng của mình trong tư thế một người con ân cùng nghĩa tậnvới đất nước dân tộc.

 

Đó là vàonhững năm 50 của thế kỷ trước, khi đó Cụ đang là một sỹ quan đầy quyền lực. 27tuổi dạy ở trường Chỉ huy và Tham mưu, làm Tổng biên tập Tạp chí Đại học Quânsự, năm 30 tuổi được đích thân Ngô Đình Diệm mời làm Tỉnh trưởng kiêm Chỉ huyquân sự tỉnh Bình Dương, giao chỉ huy lữ đoàn biệt động quân khu thủ đô. Có thểnói Cụ là một trong những sỹ quan trẻ được trọng vọng và nhiều quyền lực nhất ởsài gòn thời ấy. Trong lúc mọi người nhìn Cụ bằng cặp mắt thán phục lẫn ganhtị, trong lúc mọi người nghĩ rằng đời Cụ đang lên như diều gặp gió, thì bất ngờkhuya ngày 11.11.1960 Cụ dẫn 10 đại đội biệt động quân đánh thẳng vào dinh ĐộcLập đảo chánh Ngô Đình Diệm. Danh lợi của bản thân không làm Cụ mờ mắt quên đibao nỗi oan ức ức đau thương của người dân, nổi nhục của một dân tộc, đất nướcbị xâu xé bởi thế lực ngoại bang. Đảo chính thất bại Cụ thoát ly về với cáchmạng tiến hành cuộc kháng chiến thần thánh giải phóng dân tộc thống nhất đấtnước, với rất nhiều công trạng được nhà nước vinh danh.

 

Trong thờichiến, Cụ là một quân nhân trên tuyến lửa, nhưng khi hòa bình được lập lại,cuộc đời Cụ chuyển theo một hướng khác mà không một ai có thể ngờ đến, đó làlàm thầy giáo, một ông giáo làng đúng nghĩa. Hình ảnh mà chúng ta hay gặp ởPhan Lạc Tuyên những năm sau giải phóng đó là áo quần chỉnh tề, mắt mang kính,tay mang cặp, đi xe ôm sáng sáng đến giảng đường dạy học. Gặp lại Cụ, nhữngngười bạn thân thưở nào cũng không nhận ra được, họ không ngờ một Phan LạcTuyên chọc trời khuấy nước thế mà giờ lại là một thầy giáo chỉn chu hiền lànhđến thế.

 

Việc đidạy học của Cụ cũng rất ly kỳ. Vào những năm cuối cùng của cuộc chiến tranh vềquốc vĩ đại, nhà nước ta cũng tính đến việc tái thiết đất nước sau hòa bình.Lúc này có một số xuất học bổng tiến sỹ tại Ba Lan, thế là Cụ lên đường du họcBa Lan. Với thành tích xuất xắc trong những năm học tại Ba Lan Cụ được nhà nướcBa Lan và UNICEP mời ở lại cộng tác, nhưng Cụ kiên quyết về, Cụ nói đất nướcvừa qua khỏi chiến tranh đang rất cần mọi người chung tay xây dựng. Thế là Cụvề và dạy học cho đến đến cuối đời.

 

Cụ đã từngcông tác tại Viện Khoa học Xã hội Việt Nam, Trường Đại học KHXH&NV, TrườngĐại học Hùng Vương, Trường Đại học Văn Hiến… Ngoài ra, Cụ còn là giáo sư thỉnhgiảng của ít nhất là 10 nước trên thế giới, trong đó có những cường quốc giáodục của thế giới như Mỹ. Năm 2008 khi đứng trên giảng đường đại học ở Mỹ Cụtuyên bố cách đây gần 50 năm tôi qua đây học quý vị, hôm nay tôi quay lại dạycho quý vị, như vậy ân nghĩa giữa tôi và nước Mỹ được đền trả đầy đủ. Rất nhiềuđồng nghiệp trên thế giới gửi học trò về Việt Nam nhờ Cụ hướng dẫn luận văn tiến sỹ về chuyên ngành Dântộc học.

 

Đặc biệtgiáo dục Phật giáo không thể nào quên được công lao của Cụ với 20 găn bó vớiHVPGVN tại TP.HCM ngay từ khóa đầu tiên. Có thể nói rất nhiều nhân sĩ trí thứclãnh đạo Phật giáo ít nhiều có tham học với Cụ. Cụ thường tâm sự: “tôi đến vớiHVPG không chỉ cho đi tri thức của mình mà còn nhận về sự bình an bao dung tĩnhtại nơi đức phật.” Và cũng chính cơ duyên này Cụ đã thọ tam quy ngũ giới với HTChơn Thiện lúc này đang là Phó Viện trưởng HVPGVNTTP.HCM, chính thức trở thànhngười đệ tử tại gia của đức Phật với pháp danh là Nguyên Tuệ. Về sự kiện này, Cụnói: “Đối với tôi đây không phải là làm mới mà là sự trở về. Từ bé tôi đã theomẹ đi chùa, rồi khi tôi tiến hành đảo chánh chống ông Diệm cũng một phần thôithúc bởi sự đàn áp Phật giáo quá mức của ông ấy, nhưng rồi cuộc sống thời chiếngấp gáp như hơi thở tôi không có dịp để nhìn lại, chỉ khi đi dạy học, đặc biệtlà ở HVPG tôi mới có điều kiện trở lại ngôi nhà xưa”.

 

Những nămtháng cuối đời Cụ quyết định về sống hẳn tại chùa Diệu Pháp. Sợ Cụ không sốngnổi trong điều kiện kham khổ thiếu tiện nghi và kỷ luật của nhà chùa nên thầytrụ trì đề nghị cho Cụ sống thử 1 tháng thôi, nếu Cụ ở nổi thì ở tiếp, nếu ởkhông nổi thì về như thế sẽ tiện hơn, nhưng Cụ không chịu, Cụ bảo đã đến đâyrồi thì ở hẳn, không việc gì phải thử, tôi đã quyết đinh rồi, có chết cũng chếttại chùa Diệu Pháp này, không về nhà nữa. Và thế là Cụ đi tu với pháp tự làQuảng Đạo Nhẫn. Cụ sống lặng lẽ và kham khổ như một nhà sư với ngày 2 bữa tươngdưa và tuân thủ thời khóa tụng kinh ngồi thiền của chùa. 2 di vật thiêng liêngcủa mẹ để lại cho Cụ là tràng hạt và pho tượng Phật tổ bằng gỗ giờ trở thành 2bảo vật không rời tay Cụ. Thậm chí những ngày cuối đời khi bệnh nặng lên nằmtrên bệnh viện thống nhất Cụ vẫn yêu cầu đeo tràng hạt ngay ngắn trước ngực,tượng Phật thì để trên đầu nằm và mở máy niệm Phật. Cụ bảo bài kinh mà Cụ thíchnhất là Nam mô Quan Thế Âm Bồ tát, và Cụ nghe mãi không chán. Cụ thích mặc áonâu sòng lắm. Cụ bảo đó mới thật là quê hương mình, màu rơm rạ, màu giản đơn màson sắc đến lạ kỳ, phải trưởng thành lắm mới nhận ra cái đẹp đơn sơ như thế.

 

Cụ yêuthương trân trọng tất cả những gì dù nhỏ nhặt nhưng gợi lên tình quê hương đấtnước… từ chiếc áo nâu song đến khóm trúc trước phòng, những con đò nhỏ nhoi bênsông, những bông hoa dại bên đường… những ngày ở chùa Diệu Pháp, khi còn khỏesáng nào Cụ cũng đi bộ tập thể dục một vòng ở con đường quanh chùa, khi về lúcnào trên tay cũng có nắm hoa dại Cụ hái ven đường, Cụ cho vào bình rồi để lênbàn xuýt xoa hoa dại que mình cũng đẹp lạ thường.

 

Điều nàycũng dễ hiểu, vì vượt lên tất cả, trong Cụ là một nhà thơ.

 

Anh vềqua xóm nhỏ

Em chờdưới bóng dừa

Nắngchiều lên mái tóc

Tìnhquê hương đơn sơ…

 

Có lẽtrong chúng ta ở đây không mấy người là không biết đến bài thơ tình quê hươngrất nổi tiếng của Cụ. Cũng chính qua những vần thơ này mà Nhà văn Hoàng PhủNgọc Phan có một đánh giá hết sức xác đáng về Cụ, đó là: lính gì thì lính nhưngviết được những vần thơ thấm đẫm tình yêu quê hương đất nước con người đếnthiết tha như vậy dứt khoát không thể nào là kẻ phản dân hại nước được. Đúngvậy! Chính tình yêu quê hương đất nước thiết tha trong lòng Cụ đâ đưa Cụ vượtqua biết bao ghềnh thác của thời cuộc để cập bến dân tộc an toàn.

 

Nhưng chấtthơ trong Cụ không chỉ bàng bạc trong trang thơ, mà còn thấm đẫm trong đời sốngtrong hành động hàng ngày của Cụ. Chỉ có tâm hồn nghệ sĩ, chỉ có bản chất nghệsĩ mới đủ sự lãng mạn bay bỗng lên trên cái mùi danh bã lợi của cuộc sống, vấtbỏ một cách đầy hào sảng những thứ mà con người không ngừng tìm kiếm. Đó chínhlà sự từ bỏ của Cụ. Có thể nói trong từng lãnh vực của đời sống Cụ đã đạt đượcnhững tầm mức nhất định, chính trong lúc mọi người tưởng Cụ sẽ thỏa thích vớiquyền lực danh vọng thì Cụ lại đột ngột từ bỏ và tiếp tục lên đường. từ mộtngười sỹ quan trẻ đầy quyền lực và triển vọng, Cụ đột ngột từ bỏ và đi theocách mạng, cách mạng thành công Cụ từ bỏ bình nghiệp đi theo con đường giáodục, về già lại từ bỏ mọi thứ để vào chùa sống sang kệ chiều kinh tương dưa đạmbạc như một nhà tu hành. Cụ bảo tôi giờ già rồi, thời gian không còn nhiều nữa,phải tranh thủ mà tu để còn kịp mà về với Phật. Thế đấy, đời sống của Cụ là nhưthế đấy.

 

Nghiêmkhắc với bản thân, chu đáo trong công việc, tận tụy với mọi người, thiết thavới văn hóa dân tộc là những phẩm chất sáng ngời nơi Cụ. cuộc đời từ nay vắngbóng Cụ, nhưng mọi người sẽ luôn nhớ về Cụ, lịch sử sẽ ghi danh Cụ, một ngườicon chung thủy, nghĩa hiệp của đất nước non sông.

 

Một lầnnữa xin thành tâm cầu nguyện vong linh siêu thoát về với Phật.

 Minh Triết