Tiến Sỹ Phan Lạc Tuyên Đi Tu

0
386

Tiếnsĩ Phan Lạc Tuyên là một học giả hàng đầu về Dân tộc- Tôn giáo học, từng giảng dạyở rất nhiều trường đại học trong và ngoài nước, có nhiều công trình nghiên cứusâu sắc, 20 năm gắn bó với Học Viện Phật Giáo VN tại thành phố HCM qua 5 khóahọc, góp phần đào tạo nên một đội ngũ đông đảo trí thức Phật giáo, trong đó cónhiều người hiện đang đảm nhận những trọng trách của giáo hội.

Nhưngnói như thế chỉ mới khái quát nữa phần đời sau của ông thôi, còn nữa phần đờitrước là cả một quảng đời binh nghiệp đầy sóng gió, can cường mà ít người biếtđến. ông là người tích cực tham gia cuộc đảo chánh chống chế độc tài, đàn áp Phậtgiáo Ngô Đình Diệm

Vàrồi hôm nay, ở cái tuổi 83 ông kiên quyết vào ở hẳn trong chùa. Ngôi chùa màông chọn ở là chùa Diệu Pháp ở P.13, Bình thạnh, cuối con đường Nơ Trang Long, quanhnăm soi mình bên sông Sài Gòn gợn sống, đầy gió.

Đếnthăm ông vào một chiều mùa hè. Sài Gòn bây giờ trời đã vào mưa, mưa lất phấtkhông ngừng, một cái mưa rất đặc trưng, không đủ lớn để ngăn chân khách, nhưngcũng không tạnh hẳn, làm khách cứ tưởng rằng mưa gần tạnh rồi, tí nữa thôi. Vàcâu chuyện bên tách trà với ông không biết đã đi qua mấy tuần rồi, từ chuyệnđời, chuyện đạo; chuyện binh nghiệp, chuyện dạy học…

Chúngtôi xin lược ghi lại buổi nói chuyện này.

Ø Thưa Cụ! ÔngBà mình thường bảo vào chùa để tu. Vậy hôm nay Cụ vào chùa ở phải chăng Cụquyết chí tu hành?

Vâng!vào chùa là để tu tất nhiên rồi. Nhưng cũng không hẳn như vậy. Vì tôi đâu chitu kể từ khi vào chùa. Nếu nói gặp Phật mến Phật là tu, thì tôi đã tu từ bé,khi còn lẽo đẽo theo mẹ lên chùa. Tôi nhớ không rõ trong kinh nào, có kể câuchuyện một người đốn củi vào rừng bị thú dữ nạp, hoảng quá leo lên ngọn cây màmiệng cứ mãi niệm Nam mô Phật, Nam mô Phật rồi sau này thành Phật. Huống nữa làcậu bé ngây thơ đầy lòng mến mộ đức Phật như tôi lúc bấy giờ. Còn nói bảo vệ Phậtpháp, làm cho Phật pháp tồn tại lâu dài ở thế gian là tu, thì khi tôi tiến hànhđảo chánh chống Ngô Đình Diệm đàn áp Phật giáo là tu rồi còn gì. Còn nói đemtri thức, đem giáo lý đức Phật phổ cập đến cho nhiều người là tu, thì suốtnhững năm tháng giảng dạy tại các trường đại học tôi cũng đang tu đấy chứ. Tấtnhiên, tôi dạy Tôn giáo học nói chung, trong đó có Phật giáo, nhưng tôi luôn đềcao tư cách đạo đức của Phật và tính trí tuệ trong giáo lý của Ngài. Đây đều lànhững sự thật, mà đã là sự thật thì ngại gì không nói. Tôi biết rất nhiều ngườicó cảm tình với Phật sau khi nghe tôi nói, và cũng rất nhiều tìm hiểu lại Phật giáorồi thay đổi thái độ. Đó là chưa kể lúc tôi dạy tại Học viện, góp phần đạo tạođược rất nhiều Quý Thầy, Quý Sư Cô tài ba. Tất cả đều là tu hết, nhưng qua mỗithời kỳ chúng ta có cách tiếp cận khác nhau mà thôi.

Tôinay hơn 80 rồi, gần cuối cuộc lữ hành rồi, phải tu khẩn trương, nghiêm túc hơnnên tôi vào chùa ở hẳn. Hằng ngày tôi ăn chay, niệm Phật, ngồi thiền theo quý Thầy.Hiện tại tôi rất hạnh phúc. Khung cảnh nơi đây thật yên bình nên thơ. Có tiếngchim, có sóng vỗ, có khóm trúc vàng, có cây đa cổ thụ… đó là những hình ảnhtiêu biểu của làng quê Việt Nammuôn đời. Tôi yêu khung cảnh này, và hy vọng tìm được ít vốn liếng Phật trướckhi về với Ngài.

Ø Cụ có nhắcđến cuộc đảo chính năm 1960. Thưa Cụ lâu nay chúng ta chỉ mới biết đến một PhanLạc Tuyên là nhà khoa học, chứ ít biếtcòn một Phan Lạc Tuyên khác nữa, đó là Đại úy Phan Lạc Tuyên, một trong nhữngngười lãnh đạo cuộc đảo chánh năm 1960. cụ có thể kể về sự kiện này được không?

CỤTUYÊN: À đó là cuộc đảo chánh ngày 11/11/1960 do tôi và một số Sỹ quan Sài Gòn tiếnhành. Như tôi đã nói, là người theo đạo Phật từ khi còn nằm trong bụng mẹ, vìmẹ tôi siêng đi chùa lắm, khi có mang tôi, mẹ càng siêng hơn nữa, có lẽ là đểcầu nguyện cho tôi. Rồi khi bé, Rằm, Mùng một nào mẹ cũng dẫn tôi đi chùa. Kỷ vậtvề mẹ của tôi là một tràng hạt và một tượng Phật Bổn Sư mẹ để lại cho tôi, hiệngiờ tôi vẫn còn giữ. Nên tình cảm của tôi đối với đạo Phật như là một cái gì đórất tự nhiên, Khi Ngô Đình Diệm tiến hành đàn áp Phật giáo ở miền Nam, tôi đanglà chỉ huy phó kiêm tham mưu trưởng Liên đoàn biệt động quân khu thủ đô. Quábất mãn với những việc làm của ông Diệm, Nhu tôi cũng với một số sĩ quan kháctiến hành đảo chánh này.

Mànghỉ cũng lạ, tuy chưa có dịp hiểu sâu về Phật pháp, nhưng tôi luôn xem nhẹ danhlợi, phải chăng đây là Phật tính nhiều đời, nhiều kiếp tích tụ trong tôi. Nếu thếthì thật là phúc cho tôi, vì nhờ đó mà tôi thoát được những tình thế ngặt nghèocủa thời cuộc. Khi ấy tôi 30 tuổi, một hôm Tổng thống Ngô Đình Diệm gọi tôi vàodinh và đề nghị tôi làm Tỉnh trưởng tỉnh Bình Dương kiêm chỉ huy quân sự, Ôngcòn nói, nếu đồng ý, tôi sẽ là một tỉnh trưởng trẻ nhất miền nam lúc bấy giờ.Nhưng tôi lựa lời thối thác và sau đó tiến hành đảo chánh chống Ông ta. Nếu đammê danh lợi chắc tôi là tội đồ của dân tộc rồi, và chắc chùa cũng không cho tôiở đâu, vì theo ông Diệm thì phải chống lại Phật giáo rồi” (cười).

Ø Nếu lịch sửcó sự lập lại, Cụ có vì Phật giáo một lần nữaxả thân nữa không?

CỤTUYÊN: Tất nhiên, đối với Phật giáo lúc nào tôi cũng sẳng sàng. Nhưng mỗi thờiđại nó có những vấn đề khác nhau. Hiện tại, theo tôi, để có thể đóng góp thậtnhiều cho Phật giáo thì mọi người, từ tu sĩ cho đến cư sĩ phải học thật giỏigiáo lý của Phật và tu hành thật nghiêm túc vào. Đó là cách tốt nhất và duynhất hiện nay.

Ø Từ một quânnhân dến một nhà giáo, 2 lĩnh vực hoàn toàn khác nhau nếu không nói là đối lậpnhau. Nhưng ở phương diện nào Cụ cũng thể hiện một cách xuất xắc. Vậy thưa Cụ điềugì đã khiến một Phan Lạc Tuyên quân nhân trở thành Phan Lạc Tuyên nhà giáo?

CỤTUYÊN: Gia tộc tôi thuộc truyền thống khoa bảng. Từ đời Lê đến tôi có 2 vị đậutiến sĩ. Bảng thân tôi cũng là bạch diện thư sinh, bị động viên đi lính khiđang học năm 2 trường luật Hà nội. Vào quân đội rồi nghiệp bút nghiêng vẫn cứđeo đuổi. Tôi dạy ở trường chỉ huy & tham mưu, và làm chủ bút tạp chí Đại họcquân sự Sài gòn. Nói như vậy để thấy rằng dòng máu khoa bảng luôn nóng chảytrong người tôi, còn việc chiến chinh chỉ là thời cuộc mà thôi. Nên khi đấtnước thống nhất, tôi trở về với chính con người của tôi, con người văn chươnghọc thuật. Tôi còn nhớ một mẫu chuyền vui về quyết định đi dạy của mình thếnày. Đó là sau khi giải phóng miền nam, tôi ở nước ngoài về gặp Cụ Phạm VănĐồng khi ấy đang là Thủ tướng, Cụ hỏi tôi có đề nghị gì không, tôi đề nghị làđược đi dạy học. Cụ phá lên cười sảng khoái, bảo tôi rằng tưởng đề nghị gì, chứđi dạy học thì quá đơn giản. :Tôi nói vâng thưa Thủ tướng! Như mà sách vở, tàiliệu tôi xưu tầm nhiều lắm, lúc này phương tiện đi lại rất khó khăn, xin Thủtướng giúp đỡ”. Thủ tướng nói ngay: “được! có xe của chị Bình (tức bà NguyễnThị Bình) đi công tác ở nước ngoài để không đấy, lấy cho đồng chí Tuyên mượn”. Thếlà tôi bắt đầu con đường đi dạy học từ đó và mãi cho tới bây giờ.

Ø Được biết Cụ đượcđề nghị phong Giáo sư đến 2 lần nhưng Cụ từ chối?

CỤTUYÊN: Vâng đúng thế! Mọi danh hiệu đều là phù phiếm, đức Phật chẳng dạy thếsao. Danh hiệu đã phù phiếm rồi, mà danh hiệu không đúng càng phù phiếm gấp bộilần. Sống thực tế với chính con người mình ý nghĩa hơn, nên tôi từ chối.

Ø Cụ tham giagiảng dạy tại HVPGVN tại TP.HCM ngay từ khóa đầu tiên và trải qua 5 khóa. Vậynhân duyên gì đưa Cụ đến với Học viện?

CụTuyên: Lúc đó tôi đang công tác tại Viện khoa học xã hội miền nam, chuyên ngànhdân tộc học, có cộng tác với anh Lê Mạnh Thát, anh Lý Kim Hoa… và được Học viện– lúc đó gọi là trường Cao Cấp Phật Học Việt Nam – mời phụ trách môn Văn minh ViệtNam. Hình ảnh tôi còn nhớ như in trong đầu, là anh Lê Mạnh Thát đèo Hòa thượng MinhChâu bằng xe đạp đến nhà tôi, mời tôi dạy học, tôi rất cảm động. Tôi rất quý Hòathượng Minh Châu

Ø Xin Cụ kể mộtkỷ niệm đáng nhớ nhất khi giảng dạy tại Học viện?

CỤTUYÊN: Đó là chuyến đi điền giã thực tế 1 tuần cùng với Tăng Ni khóa 4 tại ThápBà Ponagar Nha trang, một công trình kiến trúc tiêu biểu của văn hóa Chămpa.Thầy trò chúng tôi ngồi học, thảo luận ngay dưới chân tháp về mọi vấn đề củatháp C hăm. Quý Thầy Cô rất thông minh và nhiều thắc mắc, khiến tôi không ít lần phải bối rối. Chuyếnđi đã để lại trong tôi nhiều kỷ niệm đẹp. Tôi nhớ mãi chuyến đi này.

Ø Phật giáo nhưlà một sợi chỉ xuyên suột cuộc đời của Cụ. Từ một cậu bé hồn nhiên, đến một sỹquan can cường, rồi một nhà giáo thâm trầm… thế thì điều gì của phật giáo động lại sâu nhất trong Cụ.

CụTuyên: Đó là câu nói: thắng ngàn quân địch ở chiến trường không bằng tự thắngmình, thắng mình mới mới chiến công oanh liệt nhất. Mình đây là nỗi sợ hãi, sựhèn nhát, lòng ích kỷ, tính đố kỵ… mà Phật dạy là Tham Sân Si… đây mới thựcsự là những đối thủ khủng khiếp và đáng sợ nhất, mà tôi thấy chưa ai có thểchiến thắng được một cách toàn diện, triệt để, ngoại trừ đức Phật. Chính vì thếnên chúng ta mới lạy Phật, tu theo Phật, tức là học cách tự thắng. Điều nàycũng nói lên rằng sự cao siêu, vĩ đại hay sự đốn mạt, thấp hèn không phải ởtrên trời hay dưới đất, mà ở ngay trong chính con người chúng ta.

Ø Với tư cáchlà một nhà khoa học, nhà sư phạm, cụ thấy Phật giáo có thể đóng góp được gì chocon người trong hiện tại?

CỤ TUYÊN: sống và chết, chiến tranh và hòabình là những vấn đề lớn nhất của nhân loại muôn đời. Phật giáo đáp ứng đượctất cả những vấn đề này từ trong ý nghĩa cụ thể nhất đến khái quát nhất. Chiến tranhdiễn ra hàng ngày trên khắp thế giới, kết cục bi thảm của nó là cái chết vônghĩa của những con người vô tội. Càng đau khổ chết chóc vì chiến tranh, ngườita càng khát vọng hòa bình, nhưng hòa bình làm sao được khi lòng đầy thù hận. Thùhận chỉ có thể chuyển hóa, chứ không không thể đè nén. Tôi rất ấn tượng với ảnhdụ lấy đá đè cỏ của đức Phật, vì rốtcuộc cỏ vẫn cứ mọc lên thôi. Giải quyết chiến tranh bằng chiến tranh chỉ làmcho chiến tranh thêm lan tràn. Như lời phật dạy, chiến tranh nằm ngay tronglòng người. Tôi rất mừng là gần đây, Liên Hợp Quốc đã chọn ngày Đản sinh củađức Phật làm ngày kêu gọi hòa bình cho thế giới. Đây là điều rất tốt cho Phật giáo.Phật giáo phải trở thành kim chỉ nam cho con đường mưu cầu hòa bình hạnh phúccủa nhân loại. Tôi nghĩ đã đến lúc, các nhà Phật học nên tranh thủ giới thiệu,quảng bá một cách mới mẻ, khoa học, gần gũi những giá trị từ bi, bình đẳng,nhân ái, hiếu sinh… điều này không chỉ làm cho Phật giáo trở nên gần gũi, cóích với mọi người, mà quan trọng là con người được cung cấp những phương pháp hữuhiệu để vun đắp hạnh phúc cho bản thân và cộng đồng xã hội.

Ø Xin Cụ chomột lời kết về cuộc nói chuyện này?

Tôisống đến nay đã hơn 80 tuổi rồi. Sự đời có gì mà tôi chưa từng nếm trải . Nhưngcàng từng trải, kinh nghiệm thì niềm tin nơi Phật pháp càng sáng lên trong tôi.Cứ tưởng rằng tiếp xúc nhiều với khoa học, với văn minh vật chất của phương Tây,thì niềm tin vào Phật bị lấn át đi. Nhưng hoàn toàn không phải như vậy. Phật phápvẫn đứng vững giữa dòng chảy như thác lũ của khoa học và văn minh nhân loạihiện nay, mà cụ thể là trong lòng tôi. Vì phật pháp hết sức nhân bản, và trítuệ. Trí tuệ từ cách đặt vấn đề đến cách giải quyết nó. Đó là luôn lấy conngười làm trung tâm của mọi suy tư và hành động. Và chính điều này làm cho phậtgiáo có khả năng bao dung được trí tuệ của nhân loại, mà các tôn giáo kháckhông có được.

Vàtôi sáng nào cũng ngồi thiền!

Ø Xin cảm ơn Cụ,chúc Cụ nhiều sức khỏe.

Thanh Tri. Văn Hoá Phật Giáo