Thiếu lịch sử là khủng hoảng bản sắc (*)

0
110

Lịch sử là một trong những môn học đáng phải được quan tâm nhất: chúng ta kếthừa lịch sử, làm ra lịch sử, và chúng ta sinh ra đã là mộtphần trong đó. Tuy nhiên, trong hệ thống giáo dục của Anh, việc học môn Sử có vẻđang ngày một bị sao nhãng: thực tế, tại rất nhiều trường học , môn Sử gần như đã bị lãngquên bởi họ coi đó chỉ đáng là những “chuyện cũ”.

Năm ngoái tổng cộng 159 trường trung học Anh không có học sinh nào đạt điều kiệndự thi môn Sử trong kỳ thi của chương trình GCSE. (Hết lớp 9, học sinh ởAnh, Wales và Bắc Ireland học chương trình GCSE (General Certificate ofSecondary Education) gồm 10 môn do học sinh tự chọn, đó là hai năm cuối cùng củabậc phổ thông và thi lấy chứng chỉ tốt nghiệp trung học).

Tại các trường công,số học sinh chọn thi môn này đã giảm xuống còn 29,9%; ở trường tư, tỷ lệ nàygiảm xuống 47,7. Môn duy nhất có số học sinh dự thi tăng làNgữ văn, với 54,8%.

Các thống kê này cho thấy, những học sinh nghèo nhất lại cũng chính là người thờơ nhất với Lịch Sử văn hóa của bản thân, cũng như của đấtnước nơi mình đang sinh sống. Đó một phần là vì Sử luôn bị cảm nhận là môn học khó.

Muốn duytrì thành tích cao trong bảng xếp hạng, các trường thường định hướng cho họcsinh học các môn học “dễ nhằn” hơn, và cũng dễ bảo đảm điểm cao hơn. Bệnh thànhtích ở Anh có lẽ đang trở nên ngày một trầm kha.

Điều trớ trêu nữa là học sinh càng có hoàn cảnh khó khăn thì càng học kém mônSử. Lịch Sử, dù của gia tộc hay quốc gia, chính là câu chuyện kể về những bảnsắc và xây dựng lịch sử chính là công việc gốc rễ nhất và căn bản mất mà chúngta cần tiến hành.

Nếu bạn không cả biết mình đến từ đâu và tin vào điều gì vàcũng không được tiếp nhận các công cụ trí tuệ hay cảm xúc để thể hiện điều đó,bạn chắc chắn sẽ chỉ trở thành một thực thể ngườiluôn dao động và bồng bộtnhất.

Đơn cử, trong những hỗn loạn gần đây ở Anh sẽ thấy khoảnh khắc đáng nhớ tạiHackney, Luân Đôn chính khi một bà mẹ và ca sĩ nhạc jazz 45 tuổi, PaulinePearce, đối diện với những kẻ nổi loạn trẻ trước cảnh những chiếc xe đang bốccháy. Bà nhắc nhở: “Hãy thực tế đi các anh em da đen. Chúng ta sẽ không tụ hộitất cả ở đây và đấu tranh chỉ để lấy cái công lý về phía mình, chúng ta đangxuống chỗ cửa hàng Foot Locker và đánh cắp giày”.

Sự khác nhau giữa Pearce và những kẻ nổi loạn – ngoài những hoạt độngtrực tiếp của họ – là bà có ý thức rõ ràng về lịchsử mà bà luôn tự hào. Bà nóivề cuộc chiến của người da đen đòi công lý, những từ ngữ cho thấy rõ sự ý thứccủa bà về phong trào quyền công dân Mỹ và việc dạy học về Vua Martin Luther.

Trong mắt bà, những kẻ nổi loạn ở Luân Đôn không chỉ đang hạ mình với tư cách làcá nhân mà còn quay lưng vào lịch sử đáng trân trọng của nước mình.Ngược lại, giới thanh niên đang điên cuồng quanh bà chẳng khác nào những con thiêuthân.

Mở rộng ra, tại các cộng đồng người da đen nghèo ở cả Mỹ và Anh, ý nghĩa đầy đủcủa quyền công dân cũng thường bị coi nhẹ trước sự coi trọng của giới trẻ đốivới những băng nhóm, thuốc phiện, tình dục và đồng tiền, nhưng lại có quá íttriết lý vượt trên những sự hưng phấn hiện tại. Kết quả tai hại của việc thờ ơvới lịch sử có thể đáng báo động hơn nếu tầng lớp lao động ra trắng cũng cónhững hành động tương tự.

Điều gây bất ngờ với một người phụ nữ lần đầu tiênlàm mẹ là bọn trẻ thường thèm khátđược nghe những câu chuyện về gia đình.Lũ trẻ thích nhắc lại những câu chuyệnấy, bắt mẹ kể lại và kể thêm nhiều chuyện nữa liên quan, tìm kiếm thông tincứ như thể chúng cũng cần thiết cho sự phát triển chẳng khácgì thức ăn.

Bây giờ, hãy tưởng tượng lịch sử của chính bạn là điều gì đó chỉ có những nỗiđau: một câu chuyện về sự thờ ơ của người lớn xung quanh bạn, về sự bạo lực, tộiác và nghiện ngập. Thế thì sau đó bạn sẽ miêu tả hay xây dựng bản sắc gia đìnhcủa mình sau này ra sao?

Chúng ta không thể trốn tránh lịch sử, và chúng ta càng không thể thờ ơ. Triếtgia Cicero từng hói, “nếu cứ thờ ơ với những gì xảy ra trước khi bạn rađời thì bạn vẫn mãi là một đứa trẻ mà thôi”.

Nếu môn Sử ở trường học có vẻ khó tiếp nhận, đó làvì chúng ta không dạy đúng cách – nhưng cũng đừng bỏ qua bài học lịchsử chonhững ai cần lịch sử nhất.

Đình Ngân (theo Telegraph/VNN)

(*) Tựa đề trong bản gốc là “Thiếu Lịch Sử, chúng ta mãi là Mít Đặc”.