Thiền trong cuộc sống

0
105

Ngàynay thiền đã trở thành phổ biến, ai cũng nói về thiền, sách báo nàocũng đề cập đến thiền, gần đây lại có chuyện du lịch thiền. Nhiều nhậnđịnh về thiền, nào là thiền là sự rỗng lặng, sự đào luyện tâm tỉnhthức, tâm từ bi, sự nhận chân về giả hợp và chân ngã… Thật vậy, trongcuộc sống mà con người luôn phải đối mặt với bao nỗi lo âu sợ hãi và bếtắc thì giáo lý đạo Phật được xem như một giải pháp khả dĩ đáp ứngnhững yêu cầu bức xúc của thời đại, nhằm tháo gỡ vướng mắc, khổ đau… đãđược các triết gia, các nhà tư tưởng, nhà khoa học Đông Tây quan tâm.Thiền đã trở thành một phong cách sống tỉnh thức có thể áp dụng chonhiều đối tượng, căn cơ khác nhau, không phân biệt truyền thống văn hóatôn giáo, được phổ biến trên các phương tiện truyền thông và có phạm viứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như thư pháp, thi ca, hội họa,âm nhạc, uống trà, cắm hoa… và cả kỹ thuật làm đẹp.            

Ởta, sau một khoảng lặng, thiền cũng đã rộ lên với sách, báo và các bàiviết của các thiền sư Việt Nam, Trung Quốc, Tây Tạng… đã giúp nhiềungười hiểu biết thêm về thiền, nhưng tiếc thay một số người cũng chỉdừng lại ở “biết để mà biết”. Họ vẫn nghĩ thiền là lĩnh vực cao siêuthuộc thẩm quyền của các bậc thiền sư, các bậc thức giả có thiện cănhay ít ra cũng là các thiền sinh trong thiền viện, chứ không phải làthứ dành cho bất cứ ai, vội vã nhảy vào không khéo thì… tẩu hỏa nhậpma! Vả lại, khi nói đến thiền người ta cũng chỉ nghĩ đến ngồi thiền.Thật ra, thiền là một phong cách sống tỉnh thức trước thực tại và biểuhiện chánh niệm thường trực trong mọi uy nghi như đi đứng nằm ngồi ngủnghỉ… mà truyền thống Thiền tông đã nói đến như thiền nhặt rau, bửacủi, giã gạo, lau nhà, múc nước…

Chính vì vậy, hơn lúc nào hết trong cuộc sống hối hả như ngày nay,con người phải chịu nhiều áp lực, thiền không hẳn là việc ngồi tĩnh tọatrong am cốc, trong thiền viện, chùa chiền theo một thời khóa nhấtđịnh. Tất nhiên ngồi thiền có lợi thế để đạt trạng thái định cao. Ngàynay thiền đã đi vào cuộc sống, chẳng hạn khi đi xe máy, chỉ đơn giản làbiết nương theo hơi thở để trở về với mình, cũng có thể niệm Nam môQuán Thế Âm Bồ tát… thì đầu óc sẽ tỉnh táo, mắt tinh tường quan sáttrước sau (không để tâm lang thang) tất sẽ hạn chế bất cẩn, tai nạn.Khi mới ngủ dậy, thay vì vội bước xuống đất ra ngoài, ta để năm mườiphút hít thở, xoa đầu mặt, tay chân… hẳn sẽ tránh được trúng gió dosự thay đổi môi trường đột ngột hay trợt té dập đầu, gãy xương. Trướckhi ngủ, nằm buông thư hít vào thở ra sâu chậm năm bảy lần, đưa tâm trởvề tiếp xúc với mọi bộ phận cơ thể, ta sẽ ý thức được hoạt động khôngngừng nghỉ suốt ngày đêm của lục phủ ngũ tạng, ta sẽ biết cách tránhtác hại do hít thở khói thuốc lá, bụi bặm ô nhiễm, thức ăn thức uốngđộc hại, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Nhấc máy điện thoại, trước khi nóihít thở sâu ba bốn lần, kéo tâm đang rong ruổi trở về giây phút hiệntại và nở nụ cười, người nghe bên kia ắt hẳn sẽ cảm nhận được niềm vui.Sau hai ba giờ làm việc mệt nhọc, căng thẳng ta đứng lên, cũng có thểngồi tại chỗ vươn vai thở sâu năm bảy bận, đưa tâm trở về với thân, sựhưng phấn sẽ trở lại để tiếp tục công việc. Khi gặp chuyện tức tối haybực bội, trở về với hơi thở ta sẽ nhận diện được cơn giận, cơn giận sẽtừ từ tan biến. Cũng thế, khi gặp chuyện bất trắc, thay vì vội vã đốiphó bằng một thái độ giận dữ, ta thở sâu năm bảy lần, lấy lại bình tĩnhvà tìm ra cách xử sự phù hợp.

Đó là những gì tôi đã làm và chia sẻ với người thân, bạn bè và đãđạt được kết quả tốt đẹp, đến độ khi gặp ai đó có vấn đề bức xúc về giađình con cháu hay đến thăm người bị bệnh, tôi cứ lấy làm tiếc rằng họkhông biết sử dụng thiền và nôn nóng muốn vực họ dậy, bày họ thở! Nhưthế thiền, đúng với mọi nhận định trên, vì hơi thở không phải cố gắngnỗ lực mà kết quả tự nhiên đến! Cũng chính vì thế thiền, ngày càng đượcvận dụng trong mọi lãnh vực đời sống. Trong trường học, thiền giúp họcsinh tăng khả năng chú ý, phát huy trí nhớ, óc sáng tạo. Trong bệnhviện, thiền giúp bệnh nhân làm chủ hơi thở, điều hòa nhịp tim và khíhuyết, nhờ thế máu huyết tươi nhuận, tăng cường sức đề kháng. Trongtrại cải huấn, thiền giúp trại sinh nương theo hơi thở để soi rọi lạimình, nhờ đó giảm căng thẳng, bớt bạo động, biết thông cảm và thươngyêu. Trong trại cai nghiện, thiền giúp phát triển thái độ lạc quan, ổnđịnh tinh thần, thấy được ý nghĩa cuộc sống. Nhờ đó cơ thể kích thíchhóc-môn tăng cường hoạt động, chế ngự tác động của chất gây nghiện.

ThienDinhSucKhoe.jpg

Đối với tôi thiền còn có một ý nghĩa đặc biệt, giúp cơ thể chuyểnhóa được cơn bệnh “bất trị”. Hơn 10 năm trước, cơ thể gầy còm của tôilà nơi hội tụ nhiều chứng bệnh như rối loạn tiêu hóa, táo bón, lâu lâulại cảm cúm, mụt nhọt nổi khắp mình mẩy, tay chân nhức mỏi… (có thểnhững triệu chứng này có quan hệ với nhau). Nhiều bác sĩ, qua xétnghiệm chẩn đoán đã kết luận “viêm đại tràng mãn” với lời giải thích dolao lực, lao tâm và khuyên tốt nhất nên an dưỡng tinh thần, bồi dưỡngthể chất vì bệnh này chưa có thuốc đặc trị. Trong suốt ba bốn năm tôiđã gõ cửa nhiều thầy thuốc, nhiều bệnh viện, sử dụng nhiều thuốc ĐôngTây y nhưng rốt cục đành chịu bó tay, chỉ nước chờ… chết (cũng có khibớt nhưng chỉ thời gian ngắn hoặc giảm chứng này lại bày chứng khác).Nghe nói thiền có khả năng chữa được bệnh nan y. Tôi nghi ngờ, y họchiện đại còn bó tay thì liệu thiền có phép mầu nào! Nhưng “hữu sự váitứ phương”, tôi nghĩ nếu không lành bệnh, ít ra cũng có  hiệu quả nàođó, tỉ như cái chết an ổn! Tôi đọc sách, nghe băng đĩa hướng dẫn tậpthiền của quý thầy… nhưng do khả năng hạn chế tôi chỉ vận dụng theocách phù hợp, ngờ đâu kết quả bất ngờ thật đáng ngạc nhiên. Đơn giảnchỉ là ngồi yên, theo dõi hơi thở ra vào, vào sâu biết vào sâu, ra chậmbiết ra chậm, thế nhưng không giản đơn tí nào. Lúc đầu, đếm lộn lui lộntới rồi bao nhiêu ý nghĩ khởi lên chẳng đầu đuôi thứ lớp gì. Ngồi chưađược bao lâu thì mắt ríu xuống, rồi ngứa ngáy rần rần như kiến bò trênmặt trên cổ… chân đau, thân mỏi như lúc nào cũng muốn kéo mình xuống!Nhưng kiên trì dần dần rồi cũng thuần thục và chừng năm sáu tháng sau,mọi thao tác trở nên nhuần nhuyễn và thành thói quen mỗi ngày hai thời.Mỗi thời 45-50 phút sáng tối đều đặn, bữa nào trở ngại gì đó không ngồiđược cảm thấy như thiếu cái gì! Sau ba bốn tháng, mầu nhiệm thay bệnhviêm đại tràng (chứng bệnh chủ yếu) thuyên giảm và chừng một năm, cáctriệu chứng khác cũng dần biến mất! Sau gần mười năm kiên trì thực tập,giờ đây sức khỏe phục hồi mà không phải dùng đến bất cứ viên thuốc ĐôngTây nào. Đó là sự thật, nhưng nếu ai hỏi tại sao ngồi thiền lại khỏibệnh hay ngồi thiền lâu rồi có thấy gì không? Tôi chẳng biết trả lời rasao khi thật sự không (hay chưa) thấy gì và cũng chẳng hiểu vì saothiền lại chuyển hóa được bệnh tật! Điều có thể thấy rõ là sự thay đổitừ màu da sắc mặt trở nên hồng hào, rồi ăn uống biết ngon, ngủ sâu…trí nhớ phục hồi, đầu óc sáng ra. Và ngạc nhiên hơn là không dưng màcác mối quan hệ được cải thiện rõ rệt! Có thể rằng trong khi ngồi yên,thở ra thở vô, bỗng nhận ra rằng hơi thở là cầu nối giữa thân và tâm,vì thật ra lắm lúc thân có đó mà tâm rong ruổi đâu đâu. Trạng huốngđánh mất tâm thường xảy ra đối với tất cả mọi người, mà ông bà xưathường bảo nôm na là “ú ớ như ốc lộn hồn”. Và khi đem tâm trở về vớithân, ta sẽ nhận diện được trạng huống ta đang phải đối mặt thì sự trụctrặc, rắc rối sẽ biến mất. Hơi thở cũng giúp ta nhận diện được sự mongmanh của đời người, còn thở ra, hít vào là sống, ngược lại là chết.Sống chết chỉ là một quá trình, không liên quan gì đến cái ta hay cáicủa ta. Thật sự không ai sống và cũng chẳng ai chết mà chỉ là vận hànhcủa nhân và duyên, duyên hết thì kết thúc quá trình. Từ đó nhận ra sựnhất thể giữa ta và muôn loài, vô ngã! Nhờ thế ta biết chia sẻ và cảmthông với mọi người. “Kỷ sở bất dục vật thi ư nhân” (Điều ta không muốnthì không nên làm cho người). Nhận thức đó có vai trò thật hết sức quantrọng, đã làm thái độ, hành vi, cử chỉ của ta trở nên nhẹ nhàng, cởimở. Khi tâm không còn lo lắng, buồn phiền, sợ hãi thì thân khỏe ra, hếtbệnh là hệ quả tất yếu. Và theo nghiên cứu của khoa học tâm lý trịliệu, bằng hơi thở sâu và dài, máu sẽ được biến đổi, tế bào não khôngngừng được đổi mới và nếu cứ lặp lại đều đặn mỗi ngày cơ thể sẽ đượclàm mới, vô hình trung ta khai thác được nguồn năng lượng vô biên tiềmẩn sẵn trong ta, tất mọi trục trặc sẽ được điều chỉnh, rối loạn sẽ đượcđiều hòa. Và phải chăng, đó chính là quá trình chuyển hóa của nghiệplực.

Như thế – từ một pháp môn tu học trong thiền môn – thiền bước vàocuộc đời, phổ biến thành một phong cách sống tỉnh thức. Đấy cũng chínhlà quá trình tương tác qua lại nhân quả, quả nhân giữa thân và tâm,giữa tâm và cảnh, cảnh và thân do tác động bởi mức độ tinh tấn thựchành giới, định, tuệ và tự nguyện thực hiện tâm từ, bi, hỷ, xả theohạnh nguyện bố thí, trì giới, nhẫn nhục. Điều này giải thích lý do tạisao pháp Phật được gọi là lương dược và Đức Phật được gọi là bậc đại yvương. Và có thể liên hệ một số Tăng Ni, mặc dù sống đạm bạc nhưng hầuhết có sức khỏe tốt, đặc biệt các bậc cao tăng, các vị thiền sư cóphong thái nhẹ nhàng, tuổi thọ cao nhưng trí tuệ mẫn tiệp, bền bỉthuyết giảng, viết sách, dịch kinh…

Chưa nói đến mục tiêu đạt giác ngộ, giải thoát sinh tử,luân hồi là mục đích chính thiền nhắm đến mà lịch sử Thiền tông đãchứng tỏ. Trong cuộc sống đầy bất trắc và lo âu như hiện nay, thiền đãtrở thành một phong cách sống tỉnh thức. Bằng hơi thở, thiền đưa ta trởvề thực tại bây giờ và ở đây, ta sẽ nhận diện được trạng huống của tâm,nỗi khổ niềm đau sẽ được ôm ấp và hóa giải. Tâm sẽ được giải phóng khỏimọi ràng buộc của tham sân si, thân sẽ biết cách tự đối phó với bệnh!Như thế phải chăng thiền quán hơi thở tỉnh thức mang lại cho con ngườihôm nay con đường giải thoát khổ đau! Và may mắn thay, một người đãtừng bị bệnh, từng khổ sở vì bệnh, tôi mới nhận ra sự mầu nhiệm củaPhật pháp. Và vô cùng biết ơn khi thiền giúp tôi trở về nhận diện đượcđiều mầu nhiệm đó, tuy đơn giản nhưng quý giá biết dường nào!

                                                                      Nguồn:giacngo.vn