Tài bắn của binh lính thời Lê trong con mắt người nước ngoài

0
122

Trong lịch sử, nước ta luônphải đối phó với các thế lực ngoại xâm nên việc võ bị, quân sự rất được cáctriều đại coi trọng. Từ thời Hậu Lê, tổ chức quân đội ngày càng chặt chẽvà quy củ, không chỉ tập chung rèn luyện võ thuật, kiếm cung mà việc giảngkinh sách, binh thư cũng được nhà nước phổ cập nhằm có được đội quân khoẻ mạnh,dũng cảm, giỏi võ, giỏi văn.

Trong Bản tường thuật mới mẻ và độc đáo về Đàng Ngoài của một người Pháp tên làJ. B. Tavernier cho biết con cái các quan võ được học võ từ rất sớm, khoảng11-12 tuổi. Đầu tiên là học múa gươm, sau đó học bắn cung nỏ và tập cưỡi ngựa,rồi vừa phi ngựa vừa bắn cung… Sau khi thành thạo, tiếp đến là học bắn súng,chế tạo các loại thuốc súng, pháo hoa… Các chương trình võ học được xây dựngkhá hoàn chỉnh, bài bản về cả lý thuyết, thực hành và được kiểm tra, rèn luyệnthường xuyên.

Giáo sĩ người Italy,Bandinotti trong bức thư ngày 12/12/1626 với nhan đề “Tường thuật vềvương quốc Đàng Ngoài, vùng đất mới phát hiện được“, viết: “…Nhà vuarất trọng võ, luôn cho tập cưỡi ngựa, voi và bắn cung. Người rất thích bắtnhững thuyền phải bơi đi bơi lại theo nhiều cách, theo nhịp điệu của những nhạccụ gõ như là bắt các thuyền nhảy múa vậy… Nhà vua có 4.000 thuyền, mỗi thuyềncó 26 người chèo ở mỗi bên. Người dân ở đây rất thích nghề binh, đặc biệt họbắn súng thần công và súng tay rất giỏi. Da họ trắng, tầm người cao, nhanh nhẹnvà can đảm”.

Chính nhờ luyện tập thườngxuyên mà quân đội của Đàng Ngoài và Đàng Trong đều rất thiện chiến, dũng cảm.Thương gia Samuel Baron trong cuốn Địa chí vương quốc Đàng Ngoài viếtnăm 1683 có những nhận xét về tài bắn của quân lính Đàng Ngoài như sau: “Binhsĩ của họ là những người bắn giỏi, tôi nghĩ rằng họ ít thua kém ai, họ vượt xanhiều nước khác trong việc sử dụng khéo léo súng hoả mai và bắn nhanh. Họ ítdùng súng, thường dùng cung tên và họ sử dụng cung tên lại càng giỏi”.

Alexandre de Rhodes, trong cuốn sách “Lịch sử vương quốc Đàng Ngoài” viết năm 1651 có kể mộtcâu chuyện thú vị:

Một nhà buôn người Bồ ĐàoNha ở Kẻ Chợ (Hà Nội ngày nay) bắn súng khá giỏi, anh ta rất tự hào về điều đónên thường có một thái độ tự cao. Hàng ngày, nhìn những người lính tập luyện vềđi ngang qua cửa hàng của mình với một con mắt coi thường. Có một người línhbiết vậy bèn thách nhà buôn nước ngoài kia thi bắn súng, anh ta nhận lời ngayvẻ mặt đắc ý những tưởng phần thắng không thể tuột khỏi tay mình.

Đến ngày thi, người Bồ nọ đểngười lính bắn trước, và điều không ngờ đã xảy ra với anh ta, viên đạn củangười lính đã xuyên thủng chính giữa hồng tâm. Nhà buôn Bồ Đào Nha biết khôngthể nào thắng được, để vớt vát danh dự, anh ta đã lấy một viên đạn không đầumang ra bắn và nói là đầu đạn của mình đã chui qua lỗ viên đạn anh lính kia đãbắn.

Thật là một bài học đáng nhớcho kẻ kiêu ngạo, câu chuyện này cũng cho thấy người Việt ta tài giỏi đến thếnào.

Một người Anh tên là WilliamDampier cũng mô tả về cách luyện tập và tài thiện xạ của binh lính nhà Lê trongcuốn Một chuyến du hành đến Đàng Ngoài năm 1688: “…Cả kỵ binh và bộ binh đềurất khéo léo trong việc sử dụng vũ khí và họ bắn rất giỏi cả cung và súng vì họthường được luyện tập để bắn vào đích… Đích là một cái bình bằng đất nung màutrắng, đặt trên một ụ đất. Khoảng cách đứng bắn khoảng 80 yard (= 0,914m). Xạthủ nào bắn vỡ bình đầu tiên được thưởng chiếc áo choàng đẹp nhất. Những ngườimay mắn bắn trúng những cái bình còn lại cũng được những thứ trị giá thấp hơnhoặc được thưởng bằng tiền. Vua chi tiền cho các hoạt động này nhằm khuyếnkhích sự hăng say luyện tập để họ có thể bắn trúng đích và trên thực tế họ rấtchóng tiến bộ.

Họ tiến hành các động tácnạp đạn vào súng rất nhanh. Động tác thứ nhất là hạ súng xuống, động tác tiếptheo là nhồi thuốc súng và nạp đạn. Họ tiến hành thêm hai động tác nữa để thusúng về và đặt súng vào vị trí cũ. Tất cả bốn động tác được tiến hành rất khéoléo và nhanh. Khi họ bắn vào đích đã ngắm, phát đầu tiên thường rất thànhcông”.

Thái Dũng

(Đất Việt)