Sự trở lại của Phật giáo

0
172
Cácquốc gia Phật giáo đến với nhau để tạo thành một khối như nhiều tổ chức tôn giáo chính trị? Và Ấn Độ đã sẵn sàng để đảm nhận vai trò lãnh đạo khối? Nếu có, Trung Quốc rõ ràng là không hài lòng. Tuy nhiên, một sựnổi sóng (churning) đã bắt đầu. Sunday Times tường thuật từ Hội nghị Phậtgiáo Toàn cầu đầu tiên.


Vớimùi hươngtrầm phảng phất trên đầu,các nhà sư Thái Lan trong bộ áo choàng màu xám rảo bước thành một hàng duy nhất, đôi mắt nhìn xuống đất và bàn tay họ nhẹ nhàng đánh trống cầu nguyện. Sau đó là cácLạt ma Tây Tạng, các nhà sư Sri Lanka và Đài Loan – tất cả đều rảo bước một cáchtao nhã, thì thầm các câu thần chú dưới hơi thở và tạo thành một vòngtròn xung quanh vị trí đã chọn. Sau đó, một sự rùng mình truyền xuống đámđông khi Đức Đạt Lai Lạt Ma đến Công viên Nehru và đặt những cây bồ-đề con vào cáihố mới đào – một nhánh được chiết ra từ cây tương tự mà Đức Phật đã tìm thấy sựgiác ngộ cách đây 2600 năm và đã bị cắt bớt và đốt cháy bởi vua Bengal Sasanka,một người chống truyền thống Phật giáo trong thế kỷ thứ6.

Ngày30 tháng 11, khi Hội nghị Phật giáo Toàn cầu đầu tiên ở Delhi quyết định hìnhthành một tổ chức Phật giáo Toàn cầu mới có trụ sở tại Ấn Độ, các đại biểu từ46 quốc gia – từ các truyền thống Phật giáo nguyên thủy, Đại thừa và Kim Cươngthừa – đã được trao các giống cây cây bồ-đề trồng ở quốc gia của họ. Nhiều nhàlãnh đạo nhận cây từ Đức Đạt Lai Lạt Ma, người cũng đã đọc bài phát biểu tại hội nghị. Thông điệp đã không bỏ sót bất cứai: Phật giáo đã mang tính tổ chức toàn cầu hơn, Ấn Độ trở thành trung tâm mớicủa sự thống nhất này, Đức Đạt Lai Lạt Ma được công nhận là một nhà lãnh đạokhông chính thức (an unofficial leader) của tất cả Phật tử. “Tất cả các quốc giaPhật giáo cảm thấy rằng ở Ấn Độ, quê hương của Đức Phật, không có gì đang đượcthực hiện để thúc đẩy Phật giáo. Bây giờ, tất cả các tổ chức Phật giáo sẽ ở dướiTổng Liên đoàn Phật giáo Quốc tế được đặt cơ sở tại đây,” Lama Lobsang,người đứng đầu Hội Asoka, tổ chức Hội nghị Delhi nói.

Ýtưởng này dường như đã được chấp nhận. “Cả thế giới chú ý Ấn Độ vì Phậtgiáo. Nếu ai đó từ Ấn Độ mất thế chủ động, Ấn Độ có thể mất vai trò lãnh đạoPhật giáo thế giới,” Banagala Uptatissa, Giám đốc Hội Mahabodhi của SriLanka nói. […]. Ngày 26 tháng 11, một ngày trước khi Hội nghị bắtđầu, Trung Quốc đã gây nên một cơn bão ngoại giao bằng cách hoãn lại cuộc đàmphán biên giới với Ấn Độ sau khi New Delhi từ chối yêu cầu không cho phép Phậtgiáo hội họp. Trước đó, 35 nhà sư Trung Quốc được mời hội nghị đã không tham dự,là dấu hiệu rõ ràng cho thấy Bắc Kinh không hài lòng với Hội nghị. “Hội nghịnày đã có một chương trình nghị sự rất rõ ràng để nhắc nhở các cộng đồng Phậtgiáo phân tán (the scattered Buddhist communities)rằng Ấn Độ là quê hương của Phật giáo,” Gabriel Lefitte, nhà nghiên cứu vàhoạt động môi trường Úc, người đã tham dự hội nghị, nói. “Trung Quốc đãkhá nhanh nhạy trong việc làm cho chắc chắn rằng bất cứ ai với một nền tảng Phậtgiáo đều cảm thấy có liên hệ với Trung Quốc còn Ấn Độ đã bị chậm một chút khiso sánh để xây dựng lại “đồ chúng Phật Giáo ('Buddhist parivar').

Không phải người vô thần chính thức, Trung Quốc đã đột nhiên ưathích Phậtgiáo. Trung Quốc lo lắng về tầm vóc ngày càng tăng của Đức Đạt Lai Lạt Ma sẽ làmột nhà lãnh đạo Phật giáo toàn cầu, [do đó Trung Quốc] cố gắng xây dựng sự tínnhiệm trong Phật tử để Bắc Kinh có thể chọn sự tái sanh của Đức Đạt Lai Lạt Mamà không trở ngại. Binod Singh đang giảng dạy tại Trung tâm nghiên cứu Ấn Độcủa Đại học Bắc Kinh nói: “Các nhà lãnh đạo hiện tại của Trung Quốc bị ámảnh bởi vấn đề Tây Tạng đã có nhiều trường hợp tự thiêu của các nhà sư Tây Tạngở Trung Quốc đại lục. Có một cảm giác khẩn cấp liên quan đến các quyết định táisinh của Đức Đạt Lai Lạt Ma”.

TrungQuốc phải đối mặt thêmvớimột số vấn đề. Có thể đã làm lóa mắt thế giới với tốc độ tăng trưởng, nhưng TrungQuốc đã không thể kiểm soát tình trạng bất ổn xã hội và khối u tôn giáo tạinước nhà. Có thể có khoảng 100 triệu Phật tử ở Trung Quốc, nhiều người trong sốhọ theo Phật giáo Tây Tạng. “Gần đây, các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã nóivề một “xã hội hài hòa” và họ đã nới lỏng những hạn chế đối với tấtcả các tôn giáo. Đảng Cộng sản tham gia trong việc lựa chọn sự tái sinh của cácLạt ma Tây Tạng. Họ muốn kiểm soát Phật giáo để kiểm soát người dân của họ,”một nhà ngoại giao Ấn Độ đã từng phục vụ tại Bắc Kinh cho đến gần đây cho hay. “Vachạm với Ấn Độ qua việc lãnh đạo các quốc gia Phật giáo và lợi ích thương mại ởĐông Á, mà Trung Quốc xem là khu vực ảnh hưởng của họ.”

Vìvậy, cuộc chiến đấu không chỉ linh hồn châu Á. Cuộctranh giành giữaẤn Độ và Trung Quốc qua Phật giáo có thể là sự khởi đầu của một cuộcchiến tranh lạnh mới ở khu vực tôn giáo và lợi ích thương mại đóng một vai tròquan trọng. “Một số người Trung Quốc tin rằng Trung Quốc đang mất dần bạnbè trong cộng đồng thế giới, và Ấn Độ đang phát triển những người bạn mới nhưViệt Nam, Myanmar và Mông Cổ. Họ cũng nói về việc Ấn Độ, Nhật Bản và Mỹ hiệnđang hoạt động với một chiến lược lớn để bao vây Trung Quốc”, ông SinghĐại học Bắc Kinh nói. Điều này có nghĩa là chiến tranh lạnh sẽ xảy ra?”Điều đó sẽ vô cùng đáng tiếc nếu Phật tử thấy mình rơi vào một cuộc chiếntranh lạnh mới, nơi họ phải lựa chọn giữa hai phe cạnh tranh. Tại sao TrungQuốc cảm thấy bị đe dọa bởi cuộc họp này, nơi mà các Phật tử nói chuyện về Phậtgiáo?” Lafitte nói.

TrungQuốc có lý do để lo sợ tu sĩ Phật giáo. Trong những năm gần đây, họ đã tổ chức nhữngkích động chính trị (political agitations)trên các đường phố của châu Á. Myanmar, nơi các nhà sư đã lãnh đạo cuộc nổi dậycủa nhân dân chống lại chính quyền quân sự trong năm 2007, từ từ di chuyển theohướng dân chủ. Tại Thái Lan, một nhóm Phật giáo đã giúp lật đổ chế độ ThaksinShinawatra năm 2006. Và tại Đài Loan, Phật giáo đã sinh ra các phong trào chínhtrị có tác động mạnh.

Với việc các nhà sư Phật giáo trở nên công khai chính trị và trở thành những người điều khiển chính của chủ nghĩa dân tộc trong khu vực mà Trung Quốc xem như sân sau của mình, Bắc Kinh đang lo lắng về ý nghĩa (implication)  của nó ở Tây Tạng. Với việc Đức Đạt Lai Lạt Ma được ngưỡng mộ và hoan nghênhtất cả các quốc gia này, thật không ngạc nhiên khi TrungQuốc gây áp lực Ấn Độ hủy bỏ bài phát biểu của lãnh đạo Tây Tạng tại cuộc họpDelhi. “Đức Đạt Lai Lạt Ma thuộc về toàn thể nhân loại. Trung Quốc khôngchỉ phản đối sự hiện diện của Đức Đạt Lai Lạt Ma, họ muốn toàn bộ hội nghị bịhủy bỏ. Tôi không biết những gì Trung Quốc đang sợ,” Lama Lobsang thuộcHội Asoka nói.

TrungQuốc không sợ hãi, thận trọng bởi vì tự cho rằng mình là người lãnh đạo của các quốc gia Phật giáo. Trong thực tế, TrungQuốc đã từng bước tự nâng cấp mình (promotingitself) là một cường quốc Phật giáo. Năm 2006, tổ chức Diễn đàn Phậtgiáo Thế giới đầu tiên ở Triết Giang. Diễn đàn thứ hai được tổ chức tại Vô Tíchtrong năm 2009. “Tại cả hai cuộc họp, Trung Quốc phô trương GyancainNorbu, người không được Đức Đạt Lai Lạt Ma công nhận là Ban Thiền Lạt Ma nhưmột nhà lãnh đạo Phật giáo hàng đầu,” nhà ngoại giao Ấn Độ nói. “Tròchơi của họ rõ ràng là: thiết lập Phật giáo thế giới không Đạt Lai LạtMa.”

Tròchơi lớn này hiện đang được mở rộng đến Lâm-tỳ-ni ở Nepal, nơi Đức Phậtđược sinh ra. Trung Quốc đã đề xuất một dự án nhiều tỷ đô-la để biến Lâm-tỳ-ni nhưmột thánh địa Mecca của Phật giáo, họ cũng có kế hoạch mở rộng đường sắt tới thánh địa Tây Tạng, nơi mà đã không cho phép một chuyến viếng thăm nào của ĐứcĐạt Lai Lạt Ma từ thập niên 1980. Các trò chơi tiếp theo của cuộc chiến tranhlạnh này qua Phật giáo giữa Ấn Độ và Trung Quốc có thể được chơi ở Nepal.