Sông Sài Gòn đang bị lãng quên

0
130


Thành phố Sài Gòn hơn 300 năm tuổi cũng được thiên nhiên ban tặng một dòng sông uốn lượn. Ảnh: thoangsaigon.

Từ nguyên thủy, con người sống cần đến nước,không có nước là không có sự sống, cho nên nơi nào có nguồn nước dồi dào thìngười ta cho là được thiên nhiên ưu đãi. Tuổi ấu thơ của chúng ta, gần như aicũng có một dòng sông để nhớ. Trong đời sống của một đô thị, dòng sông là mộtkhông gian sinh động và không chỉ mang lại con cá con tôm, là đường giao thôngcó tính truyền thống.

Dướigóc độ qui hoạch đô thị, cách nhìn một dòng sông còn lệ thuộc vào nhận thức vănhoá và nếu chỉ nhìn dòng sông như một nơi kiếm sống thì quá hạn hẹp. Dòng sônglà yếu tố thiên nhiên quan trọng bậc nhất và người dân các đô thị phát triểntrên thế giới thường tự hào về dòng sông chảy qua vùng đất của mình.

Nhắcđến Paris, người người nghĩ ngay đến sông Seine, London gắn với sông Thames,Moscow có dòng sông cùng tên với thành phố, cũng như năm nước có Danube chảyqua, người dân tự hào như đó là dòng sông của riêng mình.

Trênđất nước ta, sông Hương ở Huế điển hình cho một thiên nhiên công cộng thườngđược các nhà qui hoạch đánh giá là có giá trị thẩm mỹ cao. Sông Hàn ở Đà Nẵngvới sáu cây cầu mới bắc qua không chỉ làm sống dậy một vùng đất bên kia bờ bịlãng quên qua nhiều thế hệ mà còn tạo vẻ duyên dáng cho một thành phố đầy sứcsống với các công viên được xây dựng ở hai bờ.

Thànhphố Sài Gòn hơn 300 năm tuổi cũng được thiên nhiên ban tặng một dòng sông uốnlượn, vậy mà đến nay chúng ta vẫn còn loay hoay trong việc tìm cách phát triểnhai bờ. Trong khi chưa khai thác được dòng sông chảy ngang qua thành phố thìdưới tác động của sự thực dụng, cảnh quan sông Sài Gòn đang ngày càng mất đi vẻđẹp trời cho. Đã có lúc dòng sông này được đặt vào vị trí làm trục cảnh quantrung tâm trong qui hoạch, được đưa vào nghị quyết, nhưng vẫn bị lãng quên.

Vàonăm 1984, các chuyên gia qui hoạch trong cả nước đã được mời xây dựng một luậnchứng kinh tế – kỹ thuật, cải tạo, xây dựng và phát triển cho Thành phố Hồ ChíMinh 25 năm sau. Ngay trong đề án này, không gian văn hoá cũng bị lãng quên vàngười ta chỉ giao cho sông Sài Gòn chức năng là một dòng sông phục vụ kinh tếvới hai bên bờ dày đặc bến cảng và xí nghiệp.

Tội nghiệp cho dòng sông, không ai quan tân đếnviệc làm cho nó đẹp hơn mà chỉ tiện đâu làm đấy, vì lợi ích nhỏ trước mắt mà bỏqua lợi ích lớn lâu dài. Ban đầu người ta nghỉ đến công viên bên bờ sông về phíaThủ Thiêm nhưng rồi lại cũng chia lô bán đất. Hàng loạt nhà cao tầng gần chụcnăm nay mọc lên như một biểu hiện của sự phát triển nhưng chẳng ai quan tâm đếnsông Sài Gòn là máu thịt của người dân Sài Gòn, đang từng bước đánh mất cảnhquan thiên nhiên quan trọng góp phần tạo nên một diện mạo đô thị giàu tính nhânvăn.

Kiếntrúc sư Nguyễn Trọng Huấn, người từng tham gia các đề án qui hoạch thành phố,trong một bài trả lời trên báo gần đây đã nhận xét trong không gian 15km đươngchim bay, dòng chảy quanh co uốn lượng sông Sài Gòn qua địa bàn thành phố dài37km, như vậy tổng chiều dài hai bờ khoảng 70km. Với chiều rộng lòng sông từ150 đến 350 mét chính là kích thước lý tưởng để hình thành một không gian cảnhquan tuyệt mỹ.

SôngSài Gòn là dòng sông định hình trên vùng đất yếu nên dòng chảy rất đặc sắc, tạolập những góc nhìn và những chuyển hướng hoàn toàn thay đổi, không đơn điệu nhưnhững dòng sông khác. Thêm nữa, sông Sài Gòn chảy theo hướng Tây Bắc – Đông Nam làhướng gió từ biển thổi vào nên nếu khai thác tốt sẽ đón luồng gió mát giảinhiệt cho thành phố.

Vậythì hình dung thế nào về một qui hoạch lý tưởng cho sông Sài Gòn? Ông Huấn chorằng: Tốt nhất là nên biến hai bên sông Sài Gòn thành không gian văn hoá – giảitrí, kết hợp các loại hình kinh doanh thích hợp. Sông Sài Gòn sẽ là một dòngsông phục vụ văn hoá và du lịch, với hệ thống bến đò cùng những công viên rộngtiếp cận bờ sông. Hai bờ sông là không gian thích hợp để trình diễn những kiếntrúc độc đáo, những công trình văn hoá – nghệ thuật, tạo nên bộ mặt đô thị hấpdẫn.

Nhữngđại lộ thênh thang uốn lượn theo hai bờ sông được kè đá với hàng lan can thoángrộng, du khách tản bộ trên đường mặc sức thả hồn dưới bóng những hàng cây ngáthương để cho cảm giác đổi thay nơi những vòng cung khi dòng sông chuyển hướng.Người dân thành phố chiều chiều ra hóng mát, đứng bên bờ sông lộng gió ngắmnhững chiếc tàu du lịch trắng muốt rẽ sóng về bến Thanh Đa. Và ở bờ bên kia,thành phố mới trên đất Thủ Thiêm với những kiến trúc nguy nga, duyên dáng soimình trong lòng con nước.

Ôngcó mơ mộng lắm không khi thực tế hiện nay sông Sài Gòn đang tiếp tục bị đối xửmột cách vô cảm?

TrầnTrọng Thức (VNN)