Phật giáo với Hòa giải

0
139

Nhiều chuyên gia Âu Mỹ cho rằng: Phật tửcũng như người Ấn Độ rất hiền hậu, không thích gây hấn, và rất dễ chungsống hòa bình với người khác.

Nhìn Đạo Phật, thấy luôn, đó là những người mang tính hòa giải rấtcao. Phật tử không chỉ hòa giải với người khác mà họ còn hòa giải vớitừng con vật bé nhỏ. Họ không sát sinh, như thể sợ rằng, mình ăn thịtchúng, rồi không thoát được kiếp luân hồi sinh tử, đến một ngày nào lạiphải trở thành một con vật nào đó, để cho con vật đã từng bị mình ănthịt ăn lại.

Tư tưởng từ bi của Phật giáo còn thấm nhiễm sâu nặng trong đời sốngcủa người Việt. Ở nhiều nơi, khi giết thịt một con gà hay con chó chẳnghạn, người ta bèn nói “hóa kiếp này mày sang kiếp khác”. Câu nói đó thểhiện sự áy náy của người ta rằng: ta không muốn giết thịt mày đâu, tachỉ mở một cung đường mới cho mày đi trên vòng luân hồi, hoặc giúp màyhóa kiếp mà thôi.

Rất nhiều khách đến Ấn Độ, ngạc nhiên rằng, người ta chìa tay xinkhách từng đồng xu lẻ, được rồi, lại cầm tiền mua ngay một miếng bánhmỳ, đem sang bãi cỏ vườn hoa cho con bò ăn.

Ở đời, khi gặp bệnh người ta mới chữa, đó là phương pháp trị liệu.Nhưng có rất nhiều căn bệnh quái ác như ung thư chẳng hạn, nhiều khibắt bệnh và chữa quá muộn thì không tránh khỏi hậu quả xấu.

Trong hòa giải cũng vậy, có những cặp vợ chồng khi hòa giải thìchồng bát đã vỡ. Còn trên chiến trường thì, một cuộc chiến dừng lại quámuộn, đã khiến cho kẻ thua thì vong thân, kẻ thắng thì tổn thất nặng nề”sống cũng như chết”. Lão Tử nói: “Mọi người đều biết đề phòng hậu họa, nhưng không biết làm cho hậu họa đừng sinh ra”.

Có thể nói, Phật giáo là những người muốn đề phòng hậu họa ngay từchân móng của duyên khởi, hơn thế còn tìm cách không để cái duyên phảiđi hòa giải nảy sinh. Phật giáo có phương ngôn: xa rời tham – sân – si.

Tham (tham lam): Ở đời mọi tranh giành, đấu đá, giết chócđều khởi lên từ tham lam. Người Trung Quốc có câu: “Cùng nỗi lo thìngười ta dựa cậy nhau, nhưng cùng mối lợi, người ta cắn xé nhau”.

Người Việt đã lột tả dục vọng này qua cụm từ “chó tranh xương”.Những con vật đang chơi vui vẻ, bỗng ai đó ném cho khúc xương, thế làchúng cắn xé tranh giành nhau.

Tham quyền, khiến người ta giành giật, hất cẳng, thậm chí dùng thủđoạn xảo quyệt triệt tiêu nhau. Tham tiền, khiến người ta giả dối, làmhàng giả, cân điêu, gian dối, mua rẻ bán đắt, rồi kéo hội kéo bè thanhtoán nhau. Tham sắc dục, khiến người ta có thể dùng dao, a xít, súngđạn tranh giành, đâm chém lẫn nhau vì ghen tuông, đến mức văn hàoShakespeare đã phải la lên “phần lớn bi kịch của nhân loại diễn ra trêngiường ngủ”.

Sân (nóng giận): Người Việt nói “no mất ngon, giận mấtkhôn”. Một khi đã mất khôn, con người cư xử như mang bản năng bạo lựccủa muông thú, một câu, một chữ cũng chẳng nhường, họ lăn vào tranhgiành đấu đá lẫn nhau.

Người Trung Quốc có câu “quân tử đấu khẩu, tiểu nhân đấu nhau chântay”. Người có học hay danh dự, một khi đã đánh mất sự kiểm soat củabản thân, liền cư xử như kẻ võ biền. Còn người chỉ sống bằng cơ bắp lạicàng thể hiện bản năng bạo lực mạnh hơn. Dầu đổ thêm vào lửa, càng đẩyngười ta vào thảm kịch. Nóng giận là cây cầu bắc vào tất cả các cuộccãi cọ hay tranh chiến của thế giới này.

Si (si mê): Người phương Tây có câu “Hãy yêu như điên nhưngđừng yêu như một thằng điên”. Điên tức là đã đánh mất lý trí. Điên vìsay mê cờ bạc, cay cú sát phạt , rồi đâm chém nhau. Điên vì ma túy thìvong thân, mất danh dự, điên vì rượu thì say sỉn, đòi đánh nhau. Điênvì tình thì thế giới đã từng chứng kiến biết bao bi kịch.

Nào Trụ Vương say nàng Tô Đắc Kỷ đã đẩy cả nước Trung Quốc thời xaxưa  vào các cuộc binh đao khói lửa, rồi chính mình phải bước lên giànthiêu. Hay như Paris cuỗm đi nàng Hê-len của Hy Lạp, mà đẩy cả thànhTơ-roa và cuộc chiến thảm khốc chín năm dòng. Rút cục thành bị sanphẳng. Còn những người Hy Lạp chiến thắng trở về thì bị vong thân.

Đạo Phật rất đề cao nguyên lý  Nhân -Quả. Vì thế, Đức Phật cho rằng,muốn sống hòa bình với nhau, người ta phải tiêu diệt ngay từ trongtrứng dục vọng tham – sân – si, là gốc khởi lên tranh giành mâu thuẫn.Đức Phật còn dạy về nhân ngắn – quả ngắn, nhân dài – quả dài, nghĩa làdù bất cứ lúc nào, bất cứ đâu, khi người ta làm gì thì đều gieo nguyênnhân, hay khởi duyên nào đấy để chính nó sau này sẽ lớn lên thành kếtquả, dành cho người đã gieo. Vì thế dù làm gì người ta không nên gieonhân xấu để gặp quả xấu, mà nên gieo nhân tôt để hái quả tôt lành.

Người ta nên gieo nhân lành hái quả thiện. Bởi vì thiện giả thiệnlai. Chớ nên gieo nhân xấu hái quả ác, vì ác giả ác báo. Người TrungQuốc có phương ngôn mô tả nguyên lý nhân quả như: “Giúp người nấu cơmthì được ăn, giúp người đánh nhau thì chảy máu”. Vậy đó người ta nêngiúp người tốt làm việc thiện để gặp sự tôt đẹp , chớ nên giúp kẻ xấulàm việc ác mà mang họa vào thân.

Cao hơn thế Ngài chỉ dẫn sống theo Tứ diệu đế.

1-Khổ đế: Nhận thức được nỗi khổ luân hồi của kiếp người.

2-Tập đế: Luyện tập việc tiêu trừ các dục vọng tham sân si

3-Diệt đế: Tiêu trừ triệt để hơn những dục vọng đó

4-Đạo đế: Duy trì khổ luyện để biến con đường tu trì thành chân lýcủa đạo, diệt khổ, cứu khổ, cứu nạn cho mình và mọi chúng sinh.

Đạo Phật có hai nhánh chính: Tiểu thừa và Đại Thừa. Tiểu thừa nhắmđến Tự Giác ngộ. Đại thừa nhắm đến Giác Tha. Nghĩa là sau khi đã tựgiác ngộ mình, người ta phải tiến đến giác ngộ cho người khác.

Ngay từ điểm khởi đầu, Đạo Phật đã tiến hành hòa giải với bản thânmình. Đức Phật kêu gọi không sát sinh hãy ăn chay, điều đó không chỉ làcách hòa giải với vạn vật, mà khởi từ mình đi, con người không ăn nhữngđồ có nhiều chất đạm để có thể đốt lên ngọn lửa mạnh mẽ của dục vọng,con người ăn rau có, giống những con vật ăn rau cỏ thường hiền lành hơnnhững con vật ăn thịt.

Sau khi tự hòa giải với mình, nghĩa làm dịu lắng, bình an dục vọngcủa mình, con người mới có thể tiến hành hòa giải với người khác. Đó,theo tôi có lẽ là một trong những  thông điệp vĩ đại của Phật giáo.

Có một phương ngôn triết học nổi tiếng là “Sống là sống với“.Quả vậy, không ai sống được một mình, mà người ta phải sống với, sốnglẫn, sống trong với người khác và vạn vật. Vậy thì Phật giáo với phươngchâm hòa giải từ mình, tiến đến hòa giải với người khác, rồi hòa giảivới vũ trụ hẳn là cách tạo ra một môi trường hòa giải rộng lớn bao lađể con người và vạn vật có thể sống cùng nhau một cách tốt lành.

Tác giả: Nguyễn Hoàng Đức

(VNN)