Những khó khăn giữa bảo tồn và phát triển

0
121

Mộttrong những di tích làm nảy sinh xung đột giữa lợi ích kinh tế với bảotồn di tích tiêu biểu ở Quảng Ninh hẳn ai trong chúng ta cũng biết đólà Yên Tử. Đây là vùng đất tâm linh, là một trong những di tích trọngđiểm của tỉnh và quốc gia được cả nước quan tâm. Để bảo tồn, phát huygiá trị di tích, Chính phủ đã phê duyệt quy hoạch vùng bảo vệ tuyệt đốiYên Tử, chấp nhận “hy sinh” nguồn tài nguyên than khổng lồ trong lòngnúi Yên Tử. ấy vậy nhưng cách đây mấy năm, một đơn vị của Tập đoàn Thanmuốn dùng công nghệ mới khoan vào lòng núi “rút” than ra. Khi báo chílên tiếng, dư luận quan tâm, các bộ, ngành vào cuộc việc này mới dừng.Một dẫn chứng nữa về xung đột giữa lợi ích kinh tế với bảo tồn di tíchYên Tử, ấy là mấy năm trước, khi Công ty Tùng Lâm mở tuyến cáp treo từchùa Giải Oan lên chùa Hoa Yên, lập tức đã có nhiều nhà khoa học hàngđầu của Việt Nam phản đối, thậm chí viết thư lên cả Thủ tướng. Cuốicùng rồi thì Công ty Tùng Lâm cũng đã thuyết phục được rằng việc lắpcáp treo, ngoài đáp ứng nhu cầu du khách, nó còn hạn chế việc xâm hạirừng đặc dụng Yên Tử, tránh làm tổn hại đến Đường Tùng…

Nếunhư chuyện xung đột lợi ích kinh tế với bảo tồn di tích như ở Yên Tử dùcó lúc “căng” nhưng vẫn được giải quyết thì ở nhiều di tích khác trênđịa bàn tỉnh không có được kết quả như vậy. Núi Đầu Rằm là một di tíchtiêu biểu cho giai đoạn Sơ kỳ Kim khí (thời đại Hùng Vương) ở QuảngNinh. Di tích này đã được khai quật năm 1998, qua đó đã khẳng định đượcgiá trị quan trọng về lịch sử, văn hoá, là tư liệu quý cho việc nghiêncứu về môi trường Vịnh Hạ Long cách ngày nay trên dưới 3.000 năm. Xétvề mặt giá trị, Đầu Rằm xứng đáng được xếp hạng di tích lịch sử cấptỉnh. ấy vậy nhưng giờ đây núi Đầu Rằm gần như đã bị san phẳng bởingười ta khai thác đá xây dựng. Tương tự như núi Đầu Rằm, do các nhucầu phát triển kinh tế – xã hội, xây dựng cơ sở hạ tầng dẫn đến nhiềudi tích khảo cổ khác dọc ven bờ Vịnh Hạ Long nay chỉ còn trên các trangtư liệu như Thoi Giếng, Vạn Ninh (Móng Cái), Ngọc Vừng (Vân Đồn), ĐồngMâu, Cái Dăm (Hạ Long)… ở xã Hạ Long (Vân Đồn), di tích khảo cổ họcBa Vũng thuộc Văn hoá Hạ Long cũng có nguy cơ bị xâm hại do người dânkhai thác đất cát, làm xói mòn di tích.

Đốivới các di tích thuộc công trình kiến trúc cũng không tránh khỏi xungđột trên. ở các vùng quê, mật độ cư trú không như ở thành phố nên cácdi tích “dễ thở” hơn, ít bị lấn chiếm hơn. Trong khi đó, với đô thị“tác đất, tấc vàng”, mật độ cư trú đông nên xung đột lợi ích dễ xảy ra.Tại TP Hạ Long, di tích bài thơ của vua Lê Thánh Tông trên núi Bài Thơbị “quây kín” bởi những hộ dân xung quanh, không gian chật hẹp khiến dukhách muốn đến đây chiêm ngưỡng, vọng bái rất khó khăn. Tại đền TrầnQuốc Nghiễn, cho mãi đến cách đây khoảng gần 10 năm người ta mới chuyểnđược một trường tiểu học ra khỏi khuôn viên di tích…

Vẫnbiết trong sự phát triển kinh tế – xã hội, sự nảy sinh mâu thuẫn giữalợi ích, nhu cầu kinh tế của một hay thông thường là của một tổ chức,cộng đồng, doanh nghiệp… với yêu cầu về bảo tồn di tích là khôngtránh khỏi. Điều quan trọng là làm thế nào để có thể hài hoà giữa hailợi ích ấy, ở một số trường hợp, thậm chí cần thiết phải “hy sinh” lợiích trước mắt để hướng tới lợi ích lâu dài (như ở di tích Yên Tử). Tấtnhiên, vấn đề này phụ thuộc vào nhận thức của cơ quan có thẩm quyền,chức năng; vào sự tuyên truyền để người dân, địa phương, doanh nghiệphiểu được việc bảo tồn, phát huy giá trị di tích là có ý nghĩa, giá trịlâu dài.

Nguồn: Baoquangninh.com.vn