Nhân dân như là một phạm trù của Văn hóa chính trị

0
113

Thế nhưng nhân dân, bản thân nó, cũng làmột khái niệm. Đó là một cộng đồng phức tạp. Trong nhân dân có tầng lớp thượnglưu, có tầng lớp hạ lưu có tầng lớp trung lưu. Vậy thì toàn bộ hoạt động chínhtrị là để thu hút sự chú ý của xã hội thông qua các đối tượng có năng lực nhậnthức khác nhau. Về đại thể, nhân dân là một tập hợp của ba tập hợp con: tầng lớphạ lưu, tầng lớp trung lưu và tầng lớp thượng lưu.

Platon cũng đã từng chia xã hội thành balớp người giàu, nghèo và trung lưu. Ông cho rằng những người giầu sẽ bị nhiễmcăm bệnh của kẻ giầu, coi khinh người nghèo, thích hưởng lạc, thích những lạcthú hơn người, đó là những thói xấu. Ngược lại, những người nghèo, do không đạtđến mức trung bình, nên ghen ghét với những người có của, thèm muốn những cáikhông phải là của mình, và đó cũng là những thói xấu. Tuy nhiên, Platon mới chỉphê bình cái giàu và cái nghèo vật chất. ông mới chỉ nhìn thấy tầng lớp trunglưu về mặt vật chất. Theo chúng tôi, cần phải đề cập đến những đặc điểm tinhthần của tầng lớp này.

Trong ba tầng lớp nói trên, tầng lớp thượnglưu thường có nhiều định kiến, tầng lớp hạ lưu thì không có đủ nhận thức xã hộivà chính trị cần thiết. Tầng lớp chưa kịp có định kiến nhưng lại có đủ nhậnthức về chính trị chính là tầng lớp trung lưu.

Một trong nhữngnguyên lý của Marx là ông đề cao và dựa vào tầng lớp hạ lưu. Tầng lớp này cómạnh không? Phải nói rằng rất mạnh, nhất là trong những xã hội bị phân hoá dữdội trong giai đoạn đầu công nghiệp hoá. Marx không phải là người đầu tiên nhậnra vai trò của tầng lớp hạ lưu. Khi cùng với Luis Philippes đứng ở trên lễ đàiđể trả lời biểu tình của nhân dân Pháp, khi Luis Philippes doạ bắn mà không đámbắn, Napoléon đứng bên cạnh tự nhủ thầm “Cái thằng hèn, nhưng lũLararion kia sẽ đưa ta đến ngai vàng và ta phải đi theo chúng“. Và đókhông chỉ là lời nhủ thầm của Bonaparte.

Thế nhưng tầng lớp hạ lưu chỉ thích hợpvới giai đoạn phá bỏ. Mọi tiến trình xã hội đều bị quy định bởi tầng lớp trunglưu mà đôi khi người ta gọi là tầng lớp tiểu tư sản. Cùng với sự phát triển củaxã hội, tầng lớp trung lưu ngày càng quan trọng hơn. Vì quyền lợi và quyền lựccủa nó chưa được khẳng định cho nên nó không có định kiến và không trở thànhbảo thủ. Về mặt chính trị, tầng lớp trung lưu là tầng lớp trung lập. Nó hưởngứng hay chống lại một cách tương đối chính xác, nếu không nói là chính xácnhất, đối với các vận động chính trị trong xã hội. Vì chính trị là một hoạtđộng rất nhậy cảm, nhà chính trị phải có những quan trắc chính xác, và tất nhấtlà nên dựa vào phản ứng của tầng lớp trung lưu đối với các tính khuynh hướngkhác nhau của đời sống chính trị. Cho nên chăm sóc tầng lớp trung lưu là chămsóc cho triển vọng xã hội. Mọi hoạt động chính trị của những chế độ dân chủ cầnphải xoay quanh tầng lớp trung lưu.

Nhưng sự chăm sóc ấy cần được định hướngnhư thế nào? Theo chúngtôi, một xã hội phát triển phải có tính khuynh hướng. Nói cách khác, các lựclượng xã hội phải có đời sống chính trị chuyên nghiệp. Một xã hội có khuynhhướng sẽ phát triển hoặc ít nhất phát triển hơn các xã hội bản năng. Thế nhưnganh phát triển đến mức anh đè bẹp các bản năng thì tức là anh không còn cuộcsống nữa. Khi đó chính trị ấy nằm ngoài cuộc sống.

Cho nên khuynh hướng đúng đắn của đờisống chính trị là lựa chọn khuynh hướng nhưng không dập tắt bản năng, không bópchết bản năng, tức là anh phải giữ nguyên được tính đa dạng tinh thần của đờisống chính trị. Nếu anh lựa chọn một khuynh hướng mà anh tiêu diệt tất cả tínhđa dạng sinh học của đời sống thì tức là anh đã triệt nguồn sống, anh rơi vàotrạng thái duy tâm mà người ta vẫn lên án một cách phổ biến là duy ý chí.

Nguyễn TrầnBạt

Nguồn:  Suy Tưởng