NGỘ trong hành trình tìm Tự Do

0
118


Tôi viết truyện này như khẳng định lại những điều tôi đã viết :

– Tự Do là ý niệm tuyệt đối trong ý hướng Nhân Loại
– Quan trọng hơn đích đến là cách mỗi người đi trên đường
– Tâm theo nghĩa là tự mình an hòa và không gây xung đột
– Tri thức cao không bằng Chân Kiến có được sự giác ngộ trong Hành trình

Một Hoàng Tử, ngay từ bé được Vua Cha vời vào Cung người Thàyrất giỏi dạy cho chữ nghĩa và các kiến thức, mong sao cho Chàng giỏigiang mà đầy đủ tư cách của người được kế vị Ngôi báu để trị xã tắc,kinh bang tế thế sau này…

Trong khi giảng, đàm đạo, người Thày luôn ngợi ca và nói với Chàngvề hai chữ Tự Do…dường như là giá trị cao quý nhất của Con người vàNhân loại, rằng: các ông Vua được hậu thế gọi là tuyệt vời vàcác Chính thể được xem là tiến bộ là phải làm sao đem cho Dân được haichữ Tự Do đó… Ông Thày bảo: Tự Do là nhận thức tựnhiên, là cái Quyền đương nhiên và bình đẳng mà mỗi người được là chínhhọ, được khẳng định bản thân trên con đường đi đến cái hay nhất, pháthuy tiềm năng hữu ích nhất trong mỗi người mà phụng sự xã hội theo cáchmà họ chọn…

Hoàng tử vốn thông minh và nhạy cảm! Chàng không hề cảm thấy đượcđiều đó đối với mình. Một hôm chàng hỏi: Thưa Thày, việc Thày ở trongCung dạy con mỗi ngày như thế này, vương phải bao nhiêu điều cấm kị,những khái niệm phải tránh phạm húy… thời gian mỗi ngày không còn baonhiêu cho những điều Thày hằng tha thiết, và như Thày thấy đến ngay VuaCha cũng có bao nhiêu điều không thể được tự theo ý mình…nhưng rồi aicũng thấy cái Lý Do Khác lớn hơn nhiều để biết và học cách chấp nhận vàtuân thủ…Họ như khôn ngoan hơn vì thế ?! Vậy thì có cái ‘Tự Do’ nhưThày nói chăng? Nhưng con cần phải tự tìm hiểu khái niệm Thày nói bằngcách bắt đầu từ chính mình: từ mai con lên đường tìm hai chữ Tự Do! Thày có đi cùng con được không?

Người Thày giật mình, nói: ta không thể! Và lo lắng ra sức can giánChàng bằng muôn lý do…đồng thời thưa bẩm việc đó với Đức Vua. Vua nhiềungày thuyết phục cũng không lay chuyển được Chàng nên nói: đólà cách mà con ta chọn để trưởng thành theo cách của một bản lĩnh khácthường, để tự hiểu những điều mà ý chí chỉ ra đời từ đó…Còn Thày truyềnchữ cho con ta mà cố ngăn cản hành trình của tư tưởng thì khác gì làmcon ta ngộ độc chữ! Nếu ta ngăn cản thì các ngươi gọi ta là độc tài…!Nếu những người Dân đen nghe những lời ngươi nói mà ai cũng vùng lênđòi hỏi, đi tìm theo cái cách nghĩ, từ cái trình độ sống của họ thì xãtắc phỏng sẽ như thế nào ? Thật may là người nghe về thứ Tự Do ngươithuyết giảng đó là con trai ta vậy! Rồi trầm ngâm, Ngài quyết:nếu Tự Do ta chưa được đến như ngươi nói thì chí ít cũng để cho contrai ta được trải nghiệm về Tự Do vậy !

Hoàng Tử một mình lên đường…

Qua những trang thôn, bao nhiêu nô lệ được Chàng ngỏ ý chuộc tiền đểtrả lại Tự Do cho họ…nhưng không có ít người cung kính thưa lại : hỡiNgười Cao Quý! VÌ ở quê muôn điều không sống nổi, nên chúng con phải tựđi bán mình thôi! Tuy là thân nô lệ nhưng hàng ngày được chủ cho làmcho ăn, cho sự an toàn. Chúng con ngoài sức lao động và sự tận tụy đểlàm ra được củ khoai hạt thóc, cũng không có gì khác để có thể đi đâu,làm được gì với hai chữ Tự Do đó. Ngoài thôn trang này tệ nạn và kẻcướp cũng không thiếu, không khéo ra ngoài lại sa vào bẫy của chúng màbị đọa đầy vào sự bất lương mà nơi ở cuối cùng của nó là nhà tù hay giátreo cổ, nếu không thì cũng bị đòn roi của những kẻ xem hạt máu củangười là thuốc bổ hàng ngày của chúng.

Qua một thành phố nhỏ…nghe được người ta nói về một nhà tư tưởngđang bị tù tội, Chàng đến thăm. Hóa ra ông ấy bị kết tội phỉ báng TạoHóa chỉ vì ông ấy giao giảng: Thượng Đế không có thật ! Chỉ cócon người tạo ra Thế Giới theo cách hành động và cách nghĩ của họ vìlợi ích mà thôi! Chàng quá kinh ngạc vì thấy: chẳng ai có thể có bằngchứng gì về sự Đúng Sai, điều nhà Tư tưởng kia nói cũng chẳng gây rabệnh dịch, chiến tranh hay loạn lạc, hay làm tổn hại đến ai cả, thế màbị tù đầy khốn khổ!

Chàng quyết định dùng ảnh hưởng để trả lại Tự Do cho ông ấy ! Nhưngtrước đó vào thăm, Chàng hỏi ý nguyện, thì nhà Tư Tưởng trầm mặc thànhthật trả lời : cứ để cho ông ấy bị tù như hiện nay, vì như thế ông ấymới thực đáng được gọi là nhà Tư Tưởng. Nếu ra tù được Tự Do nên ngườita sẽ trông đợi ông ấy phải chứng minh điều đã nói, thì không biết phảigiải thích như thế nào về nguyên nhân gì gây ra bệnh dịch, chiến tranhhay loạn lạc…nếu không phải là Thượng Đế!? Chẳng nhẽ lại đổ cho VuaQuan, cho nền cai trị ư ? Thế thì tội tử hình chứ chẳng đùa được nữarồi!

Chàng đi qua một trại lính gần biên thùy, chứng kiến tận mắt nhiềungày sự sẵn sàng chiến đấu, cách sinh hoạt, quản lý nội bộ của họ.Những trừng phạt quá nghiêm khắc của cấp trên với cấp dưới, những mệnhlệnh nghe có nhiều điều thật vô lý bề dưới vẫn phải tuyệt đối tuân thủ,những con người mà sức vóc và sự tuấn tú của họ phải nhiều năm nuôidưỡng, khổ luyện mới tạo nên được, thế mà có khi chỉ trong khoảnh khắcngã gục vì đòi hỏi của những nhiệm vụ mà bình thường Chàng không hiểunổi tại sao phải thực hiện nó…Chàng trò chuyện với một đám sĩ quan, hỏihọ rằng có muốn được Tự Do không? Họ trợn mắt hỏi lại : cái đó thực ra để làm gì ? Nếu có nó thì có còn là quân đội nữa không, và chúng tôi sẽ biết chỉ huy ai, nghe theo ai ? Một sĩ quan vẻ từng trải nhất cười đáp đầy ngụ ý: chúng tôi sẽ còn được một ít cái đó nếu không bàn đến nó!

Chàng vượt qua biên giới, ở nước đó qua tuyên truyền là mảnh đất đầyTự Do và Chính quyền muốn phát tán nó đi khắp nơi thậm chí bằng nhữngcuộc chinh phạt, những sự nghiệp khai hóa…Chàng hỏi Dân chúng về Tự Do?Ai cũng nói : Hiến pháp viết rằng họ là Một là Riêng là Quý, nênhọ được bầu cử…nhưng cho cái Thứ gì đó đứng trên tất thảy kia…chưa kểhọ than vãn lầy đất về quan tham ô lại đầy các xó xỉnh làm cuộc sốngbức bối bực bội bí bách suốt tháng ngày. Nhiều bậc được xem là lãolàng, các tri thức tinh hoa quán nước, quan chức to nhỏ về hưu còn nóihọ từng được đến một mảnh đất thuộc địa của một quốc gia khác…người dânở đó còn sống khá hơn, còn có Tự Do thực hơn chúng tôi…Ôi làm người ởxứ này khó lắm! Và họ than thở : Thôi, dẫu sao vẫn còn chútcái quyền bình phẩm thoải mái ở vỉa hè ! Ngay ở trong xó nhà mà ăn nóithế này cũng có nguy cơ gia đình choảng nhau như bỡn!

Chàng qua một thị trấn thấy người ta sắp treo cổ một thanh niên. Hỏianh ta vì cớ gì, anh ta đáp : quá thương cha bệnh hiểm nghèo bị vật vãđau đớn hàng ngày, lại chả có thuốc gì chữa cho khỏi được, hơn nữa chacứ đòi giúp cho ông ấy được ra đi thanh thản, nên anh ta đã gạt nướcmắt chiều lòng. Cha chết còn mình thì bị kết tội giết cha nên ra nôngnỗi này. Chàng hỏi có muốn được Tự Do không sẽ giúp? Người thanh niênbuồn rầu đáp : thưa Người, dù Người có quyền thay đổi được cũng xinđừng, vì tôi tuy sẽ được sống, nhưng trở về nhà ai ai cũng nguyền rủaxa lánh , hơn nữa khi làm việc kia giúp cha trước đó không coi đó làtội vì nghĩ cả hai cha con được Tự Do mà hành động, nay đã biết thế làthực tội to rồi, thì sống không bằng chết. Giờ muốn đi theo cha tôithôi. Sống ở đời đâu có được Tự Do và chính cái thứ đó làm khổ người talắm thay!

Những chuyện nhỏ khác:

– Chàng hỏi có ý trách cứ người trôngcoi chuồng Gấu : có nên giam mãi nó trong chuồng khốn khổ như thế nàykhông khi rừng xanh mới là nơi ở đích thực của nó. Người trông coi đáp: bây giờ thả nó ra là giết nó, và nó đâu có ý thức ghê gớm như điềuNgài vừa phân tích!

– Ba năm sau trên đường trở về Cung Điện, gặp lại chị Oshin mà Chàngđã giúp năm xưa bằng cách cho nhiều tiền để về quê làm ăn…Bây giờ làmthuê cho một ông chủ khác. Chị nói : thằng chồng chị xấu ác hơn Quỷ làmchị tàn tạ và trắng tay. Con sợ Tự Do lắm ạ !

– Chàng gặp hỏi một Cao Tăng rằng ông ấy có thấy Tự Do không ? CaoTăng trả lời : ta chưa thấy, nó như là một ý niệm trong sâu thẳm Ta nênTa đi tìm, và Ta biết nó chả có ở đâu cả bên ngoài, mà chính bên trongTa, bởi vậy Ta quý Ta, quý Đời mà tìm cách hòa hợp

Về đến Cung Điện, Chàng kể với Cha những chuyện dọc đường, Chàng nói: Conđã hiểu : cho mọi người sống tốt quan trọng hơn cho họ một cái kháiniệm Tự Do mà lại trong một xã hội ở đó tâm thế mọi người không yên ổn.Việc Nhân Nghĩa cốt ở Yên Dân Cha ạ, để Người Người cần làm tốt mỗiviệc của mình và tìm thấy an hòa hạnh phúc trong đó. Thưa Cha, Thày conđang ở đâu rồi?

Vua Cha nghe Chàng nói ngẫm nghĩ, gật gù, rồi như bừng tỉnh bởi câu hỏi, ông ngẩng lên nhìn xa xăm rồi đáp:Sau khi con đi, Cha tôn trọng để ông ấy thoải mái tùy ý quyếtđịnh…nhưng ông ấy như bi phẫn bởi cho rằng trong Triều, trên đời, ngoàicon với sự thông minh, tâm hồn thánh thiện, đặc biệt là sự quảng đại,không có ai nghe, không ai nghe nổi những điều ông ấy thuyết giảng vềTự Do nữa…Vì thế ông ấy không chọn được con đường mới mà thể hiện bảnthân mình nếu thiếu con là học trò, rồi mặc cảm là hưởng bổng lộc màkhông làm gì, nên ông ấy đã đốt sách, bẻ bút, bỏ nghề rời Cung lêulổng, lảm nhảm tuyên truyền tùy tiện, vô lối về Tự Do. Quan tỉnh chiếuphép Công mà phải bắt, nhưng biết ông ấy từng là Thày con nên thương màcứu ra bằng cách là quy cho cái tội Điên để khỏi tử hình. Ai ngờ về nhàông ấy điên thật! Nhưng con đã tự mình thoát khỏi cái danh là học tròcũng như là Hoàng Tử để đi tìm được Chân Kiến, Cha thực mừng lắm!

Hoàng Tử nghe cảm động, nhưng không dấu được vẻ sửng sốt, quỳ xuống đáp lễ Cha: Trướckhi con được Cha ủy thác trọng trách An Dân Trị Quốc thì con phải cứuThày Con về trở lại người thường để chí ít ông ấy còn nghĩ được đếnkhái niệm Tự Do theo cách của ông ấy!

Nguyễn Tất Thịnh (chungta)