Nghĩa trang hoạn quan duy nhất ở Việt Nam

0
140
Cổng chùa Từ Hiếu

Dẫu không có gì là vĩnh cửu và sẽ đi vào quên lãng bởi thời gian nhưng nhìncảnh tượng 25 nấm mồ của các Thái giám trơ trọi phủ kín rêu phong và ít ngườilai vãng, vẫn không chút chạnh lòng thầm trách hậu thế đã hững hờ…

Những nầm mồ hoang lạnh xanh màu thời gian của các thái giám

Cuối đời, các Thái giám triều Nguyễn phải cư trú ở một ngôi nhà phía bắchoàng thành gọi là Cung Giám viện. Họ không có con nối dõi, do đó không có ngườichăm lo hương hỏa khi đã chết. Càng trở về già họ càng ý thức rõ về điều đó.

Người xưa vốn rất coi trọng nghĩa vụ truyền giống, phê phán, kết tội nặngnhững kẻ tuyệt chủng: Bất hiếu hữu tam, vô hậu vi đại (Có ba điều bất hiếu, lớnnhất là không có con nối dõi tông đường). Vì thế họ bị người đời coi thường,khinh rẻ.

Sống với mặc cảm ấy nên họ luôn bị dằn vặt. Đối với tổ tiên, cha mẹ, họ tựcoi mình là tội nhân bất hiếu; đối với bản thân, họ không thoát khỏi cái cảnhtrăm năm cô đơn, và đến khi nhắm mắt, sẽ trở thành loài ma lang thang, không nơinương tựa.

Vào những đêm trăng đẹp, nhân công việc nhàn rỗi, các Thái giám trải chiếungồi trò chuyện với nhau. Câu chuyện của họ trở nên rầu rĩ, thê lương; “là chimthì phải biết bay, qua chiều mới tới tối; là ngựa là phải có bờm, cơn gió thì ắtcó trái mùa”. Đó là quy luật tự nhiên. Còn các Thái giám triều Nguyễn sau khichết không có người chăm lo, thờ tự. Họ khóc và nước mắt cứ thế tuôn rơi.

Thế là họ cùng tìm cách giải quyết. Các Thái giám chọn chùa Từ Hiếu làm nơilo hậu sự cho mình. Chùa Từ Hiếu nằm ở thôn Dương Xuân Thượng II (xã Thủy Xuân,TP Huế, Thừa Thiên – Huế), là ngôi chùa cổ vào loại đẹp bậc nhất xứ Huế.

Phía trước chùa có dòng suối nhỏ chảy róc rách, núi Ngự Bình trấn phía ĐôngNam, phía Tây Bắc có dòng sông Hương uốn quanh. Chùa được dựng năm 1841 do nhàsư Nhất Định làm trụ trì.

Các Thái giám triều Nguyễn cùng nhau quyên góp tiền bạc, ruộng đất để tôntạo, mở rộng chùa Từ Hiếu. Ngoài cúng tiền bạc, ruộng đất vào chùa, họ còn soạnvăn, khắc bia chùa và cúng tiền câu đối. Bên cạnh đó các Thái giám triều Nguyễncòn thu hút nhiều khoản công đức khác cúng dâng chùa từ triều đình như Vua,Hoàng thái hậu…

Từ đây chùa Từ Hiếu là nơi lo nhang đèn cho họ khi chết, khi sống họ có thểđi lánh mình, ra vào có bầu bạn tâm sự, ốm đau có thể chăm sóc lẫn nhau, chết vàtáng được đưa tiễn cùng nhau. Cũng từ đây người ta gọi chùa Từ Hiếu là chùa Tháigiám, và đây cũng là nghĩa trang Thái giám duy nhất của Viêt Nam.

Cách ngôi chính điện của chùa Từ Hiếu khoảng 50m về phía bên trái là khu mộcủa Thái giám triều Nguyễn. Số mộ đếm được là 23 ngôi, có 2 ngôi mộ gió chưa cóThái giám được chôn. Trong đó, 21 ngôi còn nguyên vẹn, có bia khắc tên tuổi, quêquán, pháp danh, chức vụ và ngày mất.

Rõ ràng nhất là bia số 22 (ở dãy trong cùng) có khắc: Hoàng triều Cung Giámviện, quảng vụ Nguyễn Hầu, người ở thôn Nhi, xã Hoàng Công, tổng Hoàng Công,huyện Thanh Trì, phủ Thường Tín, tỉnh Hà Nội. Mất ngày 15 tháng giêng năm KhảiĐịnh thứ V (1920).

Các ngôi mộ có 3 dãy, hàng thứ nhất mộ to, hàng thứ ba mộ nhỏ hơn hàng thứhai vì được xếp theo chức vụ của quan Thái giám xưa. Những ngôi mộ này được baobọc bởi một dãy tường rào cao 1,78 m, dài 26,3 m, rộng 19,5 m với kiến trúc lathành hình chữ nhật bao ôm xung quang diện tích 1.000 m².

Cổng chính giữa có đặt một tấm bia đá được dựng từ năm 1901 do Cao Xuân Dụcsoạn, ghi lại những tâm sự của Thái giám triều Nguyễn: “Trong khi sống chúng tôitìm thấy ở đây sự yên lặng, khi đau ốm chúng tôi đến lánh mình và sau khi chếtđược an táng cùng nhau. Sống hay chết ở đây chúng tôi đều được yên tĩnh”.

Ngày giỗ chung cho các Thái giám triều Nguyễn là vào ngày rằm tháng 11 hàngnăm. Nhưng có một điều đặc biệt là dù các ngôi mộ vẫn đứng đó bao nhiêu nămtháng theo sự biến đổi của thời gian nhưng rất ít người biết đến sự tồn tại củanghĩa trang này, các ngôi mộ rêu phong phủ kín, không gian vắng lặng không mộtbóng người qua lại.

Mặc dù nằm trong khuôn viên chùa Từ Hiều nhưng khách thập phương chỉ quan tâmđến cúng bái, hành hương và không ai để ý đến các ngôi mộ này. Theo trụ trì bâygiờ của chùa Từ Hiếu cho biết, nếu không có các sư của chùa quét dọn và hươngkhói thì chắc các ngôi mộ này đã bị hủy hoại theo thời gian rồi. Những ngôi mộmang số kiếp cô đơn, lặng lẽ nơi bốn bức tường của nghĩa trang này cũng chính làcuộc đời của các hoạn quan khi xưa.

Đình Văn (giadinh)