Không còn và không cần đến vũ khí nữa

0
122

Kiếm tìm bình yên trong cầu nguyện

NguyễnThị Minh Thái: Tôi rất thích cách các bạn gọi cảm giác của mình là “tái sinh”*.Đây là một kinh nghiệm tinh thần tuyệt vời cho thấy bằng chứng của hòagiải là yêu thương. Ông sắp đến thăm kinh đô của Phật giáo Việt Nam -quê hương Kinh Bắc, quê ngoại của tôi, làng Đình Bảng – nơi thờ tất cảcác vị vua triều Lý, mà người sáng lập là vua Lý Công Uẩn, người đãkhai sinh ra thủ đô Hà Nội – kinh thành Thăng Long, bằng Chiếu dời đô.

Với tất cả tinh thầnkhoẻ mạnh đó, ông có nghĩ rằng nó rất liên quan đến một điều mà ngườiViệt Nam thờ phụng là tinh thần Phật giáo, từ hàng hai ngàn năm nay.Tôi nghĩ rằng ông Edward Tick và tất cả các quý vị ở đây có thể sử dụngtinh thần ấy để chữa lành những vết trương trong tâm hồn người lính Mỹbằng 2 cách, một là theo cách tự nhiên hướng tới sự yêu thương để làmlành, hòa giải cuộc chiến giữa hai dân tộc. Hai là có thể ứng dụng mộtcách có ý thức tinh thần Phật giáo vào việc chữa trị.

Vì thế tôi xin hỏitiến sĩ John Fisher: Đạo Phật đóng vai trò gì trong biện pháp chữa trịcăn bệnh chấn thương tâm hồn và nếu có người Mỹ không theo đạo Phật thìquý vị có ứng dụng được phương pháp này không và bằng cách nào?

Lịch trình của đoàn tại Hà Nội:
– Ngày 9/10: Sáng đi thăm Đền Đô và Đình Bảng; chiều đi thăm làng Hữu Nghị; tối xem kịch “Dời đô” tại Nhà hát kịch Quân đội (rạp Công nhân).
– Ngày 10/10: Chiều đến Trường ĐH KHXH&NV gặp gỡ, giao lưu và đọc thơ với các giáo viên là cựu chiến binh và sinh viên; tối xem vở chèo “Ánh sao Khuê” (về đại thi hào Nguyễn Trãi) tại Nhà hát Chèo Việt Nam.
– Ngày 11/10: Chiều đến gặp gỡ, giao lưu và đọc thơ với Hội Nhà văn Việt Nam; tối lên tàu đi Quảng Trị.

John Fisher:Tôi phải thừa nhận rằng mình không theo đạo Phật mà là một người theoThiên Chúa giáo. Nhưng nghiên cứu đạo Phật, tôi thấy đạo Phật có nhiềunét tương đồng với nền văn hóa của người Mỹ bản địa (người da đỏ). Điềuthu hút tôi nhất khi sang Việt Nam chính là văn hoá của các bạn, và tôikhông thể không nghĩ rằng đạo Khổng không có nhiều vai trò lắm ở ViệtNam, mà đạo Phật mới thấm sâu với những triết lý về từ bi, tha thứ, yêuthương. Và đó chính là điều khiến tôi cảm thấy mình được chào đón khitrở lại Việt Nam.

Tôi rất thích đi đếnnhững nơi thờ đạo Phật để cầu nguyện và trò chuyện với mọi người. Nhưngtôi cũng là một người Thiên Chúa nên tôi cố gắng hoà hợp tất cả nhữngđiều đó trong lòng mình. Khi đến Việt Nam, tôi cảm thấy các bạn giangtay đón tôi, cho dù trước kia chúng ta có là kẻ thù hay không, thì giờchúng ta đều là bạn. Và đó chính là phần tuyệt vời nhất trong quá trìnhhàn gắn và hoà giải khi trở về Việt Nam. Văn hoá của các bạn đã giúptôi rất nhiều, và tôi yêu điều đó vô cùng.

Edward Tick:Cho phép tôi nói thêm đôi điều về cách chúng tôi áp dụng Phật giáo vàoviệc điều trị của mình. Một trong những bài học tôi học được từ triếthọc Phật giáo là Karma (Duyên nghiệp). Theo tôi hiểu, mỗingười đều có một duyên nghiệp trong đời, và chúng ta đều ở trong mộtduyên nghiệp chung của một đất nước, một nền văn hóa, lịch sử. Tôi cũnghọc được rằng duyên nghiệp không phải là bất biến, mà có thể thay đổibằng nỗ lực của con người. Vì thế tôi khuyên các cựu chiến binh đừngquá đau khổ vì duyên nghiệp của họ, rằng bằng trái tim rộng mở, bằngcách làm những điều tốt đẹp, họ có thể thay đổi duyên nghiệp.

Một bài học nữa từ vănhóa Phật giáo là sự chăm sóc cho linh hồn. Linh hồn có trước khi ta rađời và sau khi ta chết đi, linh hồn vẫn tồn tại. Vì thế tôi quan tâmtìm hiểu về việc con người có thể đánh mất linh hồn của mình. Tôi coinhững người cựu chiến binh là những người mất linh hồn. Chúng tôi cótrách nhiệm lo lắng cho linh hồn của mình, của những người xung quanhvà của những người chúng tôi đã cướp đi mạng sống.

Ở phương Tây, khi mộtcựu chiến binh gặp ác mộng, họ nhìn thấy hình ảnh của những người họchiến đấu, những người họ đã giết hoặc làm bị thương. Nhưng các bệnhviện chỉ coi đó là chứng mất ngủ và bắt họ uống thuốc ngủ triền miên đểchấm dứt ác mộng. Nhưng kể cả như vậy, những người cựu chiến binh vẫnkhông thể ngủ ngon.

Và khi chúng tôi giảngdạy cho các cựu chiến binh Mỹ về quan niệm của người Việt Nam về ngàyRằm tháng Bảy, xá tội vong nhân, về những “cô hồn”, khi con người bịchết bởi bạo lực, linh hồn họ lang thang vô định cho đến khi có ai đóchăm sóc cho linh hồn của họ. Các cựu chiến binh, không phải ai cũngtheo đạo Phật, có khi cũng chẳng theo tôn giáo nào, nhưng họ đều tinđiều đó. Họ tin rằng: tôi có linh hồn, kẻ thù của tôi cũng có linh hồn,và tôi phải chăm sóc, quan tâm tới linh hồn của họ, của mình.

Và thế là, dù là ngườiphương Tây, người Thiên Chúa giáo, chúng tôi vẫn cầu nguyện cho linhhồn những người bị giết. Khi đến Việt Nam, chúng tôi đến thăm nghĩatrang liệt sĩ Việt Nam và cúi đầu thắp hương cầu nguyện cho linh hồncủa những người lính mà chúng tôi đã giết trong cuộc chiến, mong linhhồn họ được siêu thoát.

Chính bằng hành động đó,tôi nghĩ rằng những linh hồn mà chúng tôi cầu nguyện sẽ tìm được niềman lạc và tha thứ cho chúng tôi. Nhờ vậy những cơn mất ngủ, ác mộng củacác cựu chiến binh cũng giảm dần. Thay vào đó là những giấc mơ tốt lànhkhi chũng tôi có thể nắm tay người Việt Nam và nói chúng ta là bạn bè.

Trong khi cựu binh chiến tranh Việt Nam Al Plapp thắp hương cúi đầu cầu nguyện các vị thánh ở Đình Bảng…
…thì Michael Blake, một người lính Mỹ trẻ mới trở về từ cuộc chiến Iraqnăm 2003 lại lặng ngắm gian thờ 8 vị vua đời Lý ở Đền Đô.
Nhữngđứa trẻ nhiễm chất độc da cam đang sống ở Làng Hữu Nghị vui mừng khigặp lại những người bạn Mỹ. Bác sĩ Edward Tick (người đội mũ) đã đếnđây nhiều lần trong 10 năm qua.
Tiến sĩ John Fisher mát-xa cho một cựu chiến binh Việt Nam đang điều trị ở Làng Hữu Nghị…
… trong khi cựu chiến binh Joe Caley vui mừng khi gặp lại một người lính Việt Nam đã từng chiến đấu cùng chiến trường. Ảnh: TC

“Giã từ vũ khí”*, hướng tới khát vọng hòa bình

Nguyễn Thị Minh Thái:Tôi thấy cách chữa trị này của các ông thực sự là một quá trình hoànchỉnh về văn hóa chữa lành bệnh bằng tâm linh. Trên tinh thần hòa giải,yêu thương, trong đó có cả tinh thần Phật giáo, các ông đã giúp đượcrất nhiều người Mỹ vượt qua căn bệnh này. Vậy sắp tới các ông sẽ làm gìvà các ông sẽ phát huy hiệu quả của công việc khắc phục vết thươngchiến tranh giữa 2 bên Việt Nam và Mỹ bằng cuộc làm lành văn hóa, nghệthuật, bằng tinh thần hòa giải, yêu thương như thế nào?

Edward Tick: Tổ chức “Trái tim người lính”của chúng tôi đã dành rất nhiều thời gian nghiên cứu căn bệnh PTSD cũngnhư chăm sóc cho các cựu chiến binh cả của Mỹ và Việt Nam và nhữngngười sống sót trở về sau những cuộc chiến tranh khác. Chúng tôi rấtcảm động và vinh dự được tham gia vào quá trình hoà giải và yêu thươngvới người Việt Nam.

Những người cựu chiếnbinh trong tổ chức của chúng tôi là những bằng chứng cho thấy bằng hoàgiải và yêu thương, chúng ta có thể hàn gắn vết thương chiến tranh. Tổchức “Trái tim người lính” sẽ vẫn dành nhiều thờigian nghiên cứu, chăm sóc cho bất kỳ người cựu chiến binh của bất kỳcuộc chiến tranh nào mà nước Mỹ đã tiến hành.

Ngoài ra chúng tôi cũngkết hợp với Bảo tàng chiến tích chiến tranh tại TP.HCM để tổ chức mộtcuộc triển lãm nghệ thuật tại Mỹ. Chúng tôi đã mượn 100 bức tranh vẽ vềchiến tranh và hoà bình của thiếu nhi Việt Nam, đã và sẽ đem trưng bàykhắp nước Mỹ trong vòng 2 năm nữa, cho đến năm 2012. Các cháu thiếu nhiViệt Nam vẽ tranh đã một phần gián tiếp cũng chịu tác động của cuộcchiến tranh và tranh của các cháu vẽ là về hòa bình, khát vọng hòa bình.

Khi đưa các bức tranhnày lên trang web của mình, chúng tôi nhận được 1.200 bài thơ của ngườiMỹ sáng tác với đề tài là cảm xúc trước cuộc triển lãm tranh thiếu nhiViệt Nam tại Mỹ. Chúng tôi muốn có sự hợp tác về mặt văn hóa, giáo dụcgiữa hai dân tộc, chúng tôi sẽ đến thăm trường ĐH KHXH&NV để bắtđầu xúc tiến việc đó và tôi coi đó là sứ mệnh trọn đời của mình. Chúngtôi muốn đưa những người Mỹ sang thăm Việt Nam, đồng thời đưa ngườiViệt Nam sang thăm Mỹ để hiểu biết và giúp đỡ lẫn nhau.

Nguyễn Thị Minh Thái:Tôi cũng xin hỏi thêm một câu nhỏ là tại sao ông Edward Tick lại nhấtđịnh chọn thời điểm này – khi Hà Nội chúng tôi tròn 1000 tuổi – để đếnViệt Nam?

Edward Tick:Tôi yêu Việt Nam, tôi yêu Hà Nội, tôi không thể bỏ lỡ cơ hội này. Tôicũng rất yêu cái tên Thăng Long – Rồng bay. Tôi nghĩ con rồng chính đólà Lạc Long Quân, vị tổ của các bạn, sẽ che chở cho các bạn. Tôi hyvọng Lạc Long Quân đã bay và sẽ tiếp tục bay che chở cho các bạn và dântộc này sẽ được tái sinh.

Ngoài Lạc Long Quân vàrồng bay, tôi cũng rất thích câu chuyện trả lại gươm thần Kim Quy. VuaLê Lợi sau khi đuổi quân Minh xâm lược đã trả lại gươm cho thần Kim Quymang về trời. Tôi nghĩ đó là một thông điệp rất quan trọng không nhữngvới Việt Nam và với nước Mỹ mà còn với tất cả mọi người trên thế giớinày. Nó cho thấy vua Lê (thời Hậu Lê) bây giờ không cần đến vũ khí nữavà nên trả vũ khí lại chốn cũ, để kiến tạo hòa bình. Chúng ta cũng nênlàm thế nào để không còn, không cần đến vũ khí nữa, chúng ta đã tự do,độc lập và việc cần làm cho đất nước là xây dựng cuộc sống tươi đẹp,hoà bình.

Vua Trần Thái Tông củacác bạn đã viết từ thế kỷ 15 đại ý rằng: Chiến tranh đã kết thúc, khôngai muốn trả thù, giữ vũ khí làm gì, hãy đến với nhau bằng tình yêuthương và sự hoà giải.

John Fisher:Chúng tôi luôn vui sướng được trở lại Việt Nam và sự đón tiếp nồng hậucủa các bạn đã giúp chúng tôi tìm thấy sự bình yên trong tâm hồn. Chúngtôi tin rằng những linh hồn chúng tôi đã đánh mất thì bây giờ qua tìnhthương, qua sự chào đón của các bạn, qua hoà giải, chúng đã được táisinh trở lại ở Việt Nam và ở Mỹ.

Nguyễn Thị Minh Thái: Xin cảm ơn các bạn. Thật tuyệt vời khi chúng ta hãy kết thúc buổi Bàn tròn trực tuyến Hoà giải và yêu thươngđầy thân mật và thẳng thắn này bằng một tinh thần rất Hemingway: Hãygiã từ vũ khí, chỉ còn lại không gì khác ngoài tình thương tràn ngập.

Bài thơ của Gabz Ciofani (một thành viên trong đoàn, viết khi ngắm những bức tranh vẽ hòa bình của trẻ em Việt Nam)
(Lời dịch: Nhà thơ, dịch giả Nguyễn Phan Quế Mai)

Chung tay hàn gắn vết thương

Vào mùa thu trước
Tôi đã hướng dẫn học sinh cấp ba làm thơ để trả lời sự thật
sự thật vẽ bởi những đứa trẻ Việt Nam

Chúng tôi lấy những bức vẽ từ trên mạng Internet
và quan sát
những trải nghiệm của những đứa trẻ đó qua màn hình chiếu

Tôi và học trò nói về những cảm giác ngập tràn hốc mắt
về chiến tranh và sự thật
như đã được những người Việt trẻ tuổi vẽ lên

Chúng tôi đã cùng nhau mở to mắt
để thấy rằng chúng tôi cùng đồng tâm hiệp lực
Để thấy rằng chiến tranh đốt cháy những đứa con trai của mình
thiêu sống những người anh của mình.

Tôi bảo học trò viết nên cảm nghĩ
về sự thật trong những bức tranh
Viết về những tương lai các em sẽ tạo nên
Và những gì các em muốn ngày mai phải có

Và tôi đọc cho học trò nghe những dòng chữ từ tương lai đó
Những dòng tôi đang vẽ dở
Tôi sẽ vẽ những người dân nắm tay những người lãnh đạo yêu hòa bình
Và một chiếc máy ảnh chụp sự hiền hòa của họ
Những quả trứng nở ra mùa Xuân

Bây giờ, khi mùa thu rụng xuống
Ngấn nước chiến tranh còn làm nhăn nhúm
bề mặt của chúng ta

Tôi được ở trong Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh
tại thành phố Hồ Chí Minh
và tôi vẫn thấy
cách mà trẻ em của chúng ta
trả lời cho chiến tranh bằng chính sự chân thành của chúng.
—–

* “Tái sinh” cũng là tên một tiểu thuyết nổi tiếng của đại văn hào Nga Lev Tolstoi, sáng tác năm 1899
* “Giã từ vũ khí” là tên tiểu thuyết nổi tiếng của nhà văn Ernest Hemingway viết năm 1929

(Theo Hoà Giải và Yêu Thương)