Khoảng cách không gian của hai bên trong giao tiếp

0
135

Các mức độ của khoảng cách giao tiếp: Khoảng cách giao tiếp là khoảngkhông gian, biểu hiện mức độ gần gũi giữa các chủ thể khi giao tiếp.
Nhà nghiên cứu văn hoá E. Hall (1968)đã đặc biệt chú ý tới không gian tâm lý giao tiếp, không gian này chịuảnh hưởng của rất nhiều yếu tố, trong đó văn hoá là một trong các yếutố cơ bản. Mỗi một nền văn hoá thường đặt ra một khoảng không gian tốiưu cho mỗi loại giao tiếp. Hall đã đưa ra 4 mức độ khoảng khônggian liên nhân cách trong nền văn hoá Mĩ (các chuẩn mực về khoảng cáchmà con người sử dụng trong các tình huống khác nhau)

– Khoảng cách thân mật (0 – 45 cm được sử dụng trong giao tiếp giữa các người thân)

– Khoảng cách cá nhân (45 – 120 cm được sử dụng trong giao tiếp với người quen biết)

– Khoảng cách xã hội (120 – 400 cm được sử dụng trong giao tiếp với người lạ và giao tiếp chính thức)

– Khoảng cách công cộng (400 – 750 cm được sử dụng trong các buổi phát biểu hoặc thảo luận với các nhóm).

Những khoảng cách này thay đổi đáng kể ở các nền văn hoá, có thể tạo ra một số trở ngại trong tương tác cá nhân.

Watson và Graves(1966) chứng minh rằng những gì được xem là khoảng cách nói chuyệnthoải mái trong một số nền văn hoá Trung đông lại được xem là khoảngcách rất thân mật ở Mỹ. Những người thuộc văn hoá Trung đông và nhữngngười thuộc văn hoá Nam Mỹ rất có thể đứng mặt đối mặt nhiều hơn vàchạm vào người mình đang nói.

– Công trình nghiên cứu của Triandis(1994) trên các khách thể là sinh viên đã cho thấy những người châu Âuvà châu Mĩ La Tinh có khoảng cách giao tiếp lớn nhất, còn khoảng cáchnhỏ nhất là người ả Rập.

Trong văn hoá Nga cũng có chuẩn mực văn hoá về không gian giao tiếp.Các công trình nghiên cứu đã đi đến kết luận là vùng giao tiếp củangười Nga bằng độ dài 2 cánh tay, còn trong giao tiếp thân mật thì độdài bằng một cánh tay gập lại. Nhưng kết quả nghiên cứu thực nghiệm của A.A Lêônchép đãkhẳng định rằng “trong cộng đồng Nga thì hệ thống không gian không ổnđịnh mà phụ thuộc vào các yếu tố khác”. Thực tế cho thấy khung cảnhgiao tiếp của người Nga rất khác nhau.

“Không gian nhân cách”: cònmột yếu tố quan trọng của khoảng không giao tiếp nữa là khoảng khônggian nhân cách hoặc “khoảng không riêng xung quanh cá nhân không đượcxúc phạm”. Trong khoảng không này con người có thể suy nghĩ, nói chuyệnvà hành động một cách thoái mái.
Hình thức, mức độ quan tâm và khả năng không thể xâm phạm của nó trongcác nền văn hoá khác nhau là khác nhau. Như ở người Ađus thì khoảngkhông gian của người hơn tuổi và của phụ nữ là khoảng không cấm. Chođến ngày nay, khi người trẻ tuổi hơn tiếp xúc với người hơn tuổi baogiờ cũng lùi lại một hoặc nửa bước sau khi bắt tay với họ. Khoảng khôngnhân cách của nam giới phụ thuộc vào tình huống: ở một số dân tộc ởvùng Capcazơ, nếu người đàn bà đang đi mà gặp đàn ông đang ngồi trênghế thì phải đi tránh (ít nhất là 1 – 1,5 m).

Theo quan sát, khoảng cách không gian giao tiếp của người Việt Namkhông được xác định theo một chuẩn mực nhất định. Nhìn chung, khoảngcách đó của người Việt Nam tương đối nhỏ (kể cả giao tiếp chính thức,như giao tiếp giữa giáo viên và học viên).

Sức mạnh của khoảng cách gần gũi:

Trong nhiều trường hợp, ban đầu chúng ta không có bất kỳ dự định nàotrong việc sẽ gây ấn tượng với một ai đó, nhưng rồi sự tiếp xúc đã tạocơ hội để những người tiếp xúc với nhau hấp dẫn lẫn nhau. Như vậy,chính sự tiếp xúc đã tạo ra những cơ hội để chúng ta trở nên gần gũivới một số đối tượng nhất định nào đó. Nếu không tiếp xúc, chúng ta sẽchẳng quen ai và không có chuyện thích người này hay thích người kia.

Tại sao khoảng cách lại quan trọng?

– Theo Bossrad (1932), Festinger, Schachter, và Back (1950) trong mộtthời gian gần gũi, nhiều cá nhân gần gũi nhau đã nảy sinh quan hệ mộtcách tốt đẹp, nhiều trường hợp trở thành bạn thân, không hiếm trườnghợp cưới nhau do quan hệ công việc đòi hỏi gặp nhau thường xuyên hàngngày.

– Zajonc (1968), cho biết, quá trình thường xuyên gặp gỡ sẽ tạo ra mối quan hệ xây dựng trên nền tảng hấp dẫn.

– Ở Việt Nam có câu nói: “Xa mặt, cách lòng”. Câu nói này có ý nói lêntầm quan trọng của sự gần gũi, sự tiếp xúc trực tiếp trong quan hệ giữacác cá nhân. Sự xa cách về không gian là một trong những yếu tố làmphai nhạt mối quan hệ giữa người với người.

N. T. Hoa (Viện Tâm lý học)