Hành trình trở về Thăng Long sau 8 thế kỷ lưu lạc

0
163

                 Ông Lý Xương Căn tại Lễ trao tộc phả Hoàng thân Lý Long Tường. Ảnh nhân vật cung cấp

Chỉ còn vài chụcngày nữa, Thăng Long – Hà Nội chính thức đón chào Đại lễ Kỷ niệm 1000năm. Trong dòng chảy này, vừa qua, Hà Nội tổ chức Lễ ra mắt cuốn sách'Hoàng thúc Lý Long Tường' của tác giả Khương Vũ Hạc và Lễ trao tặngquyết định nhập quốc tịch Việt Nam cho gia đình ông Lý Xương Căn, hậuduệ của hoàng thúc Lý Long Tường, đánh dấu sự trở về của dòng họ Lý sau8 thế kỷ lưu vong ở Hàn Quốc.

Tuần Việt Nam cùng ông Lý Xương Căn đi ngược lại hành trình 8 thế kỷ này.

Dòng dõi Lý Hoa Sơn

Ngay từ khi còn nhỏ Lý Xương Căn đãđược nghe cha mẹ mình cho biết ông là hậu duệ đời thứ 31 của vua LýThái Tổ bên Việt Nam, hậu duệ đời thứ 26 của Hoàng thúc Lý Long Tường(hoàng tử thứ 7 của vua Lý Anh Tông). Thủa ấy, vào khoảng năm 1226,vương triều Lý nước Đại Việt suy vong và bị nhà Trần soán ngôi. Để gìngiữ dòng tộc và việc thờ cúng tổ tiên Hoàng thúc Lý Long Tường đã đưagia đình vượt biển sang huyện Ủng Tân nước Cao Ly.

Hoàng thúc Lý Long Tường được vua CaoLy ưu ái, ban cấp cho đất cư trú. Ngay sau đó, Lý Long Tường cùng nhândân đã dũng cảm chiến đấu chống lại kẻ thù xâm lược Cao Ly. Với tài trívà sự hiên ngang của Hoàng thúc Lý Long Tường đã giúp vua Cao Ly bảo vệbờ cõi trước sự xâm lược của đế chế Mông Cổ. Vì thế mà vua Cao Ly mớiphong tước Hoa Sơn và con cháu dòng họ Lý càng ngày càng phát triển vàsống hòa nhập với cộng đồng dân cư Hàn Quốc cho đến tận ngày nay.

Vị tổ Lý Long Tường từ thế kỷ XIII chođến thế hệ các con cháu ngày nay, không quên cố quốc, luôn luôn hướngvề quê cha đất tổ với ý thức và tình cảm sâu lắng. Hậu duệ họ Lý HoaSơn vẫn truyền tai nhau rằng: Hoàng thúc Lý Long Tường thường lên ngọnVọng Quốc Đàn để ngóng trông về phương Nam, thương nhớ quê nhà.

Sau khi Cao Ly chia hai năm 1953, hậu duệ họ Lý cũng phải di cưtheo lãnh thổ: Một nhánh ở lại tỉnh Hoàng Hải (Bắc Triều Tiên bây giờ),một di cư xuống phía nam vĩ tuyến 38, lập nghiệp ở Hán Thành và ở ĐôngHoả, một thành phố ở đông nam Cao Ly (Hàn Quốc hiện nay). Ông Lý chobiết số người Hàn gốc Việt thuộc dòng họ Lý Long Tường hiện nay cókhoảng 1.500 người, phân bố trên cả hai miền Nam và Bắc Hàn.

Ông Lý Xương Căn kể: gia phả các dòng,các đời trong dòng họ Lý Long Tường được ghi lại rất tỉ mỉ, công phu,cẩn thận và luôn nhắc tới tâm nguyện được trở về thăm quê của ông tổmình.

Cùng với dòng họ Lý Hoa Sơn với ông LýXương Căn là một đại diện, Giáo sư sử học Pyun Hong Kee cũng đã công bốcông trình nghiên cứu của mình về dòng họ Lý gốc Việt thứ hai tại HànQuốc: đó là dòng họ Lý ở Tinh Thiện. Dòng họ này là thế hệ con cháu củaHoàng tử Lý Dương Côn, em trai vua Lý Thần Tông nước Đại Việt đã sangCao Ly cư trú từ năm 1156, khi đó nước Đại Việt đang kỳ cường thịnh…

Và cũng giống như dòng họ Lý Hoa Sơn,dòng họ Lý Tinh Thiện cũng ghi chép lại gia phả rõ ràng để nhắc nhở concháu mình là người Đại Việt – Việt Nam. Con của Hoàng tử Lý Dương Cônlà Lý Nghĩa Mẫn đã được vua Cao Ly là Nghị Tông phong đến chức Tể tướng(tương đương Thủ tướng bây giờ).

Năm 1995, ông Lý Bỉnh Thạnh, hậu duệHoàng tử Lý Dương Côn đã về Đền Đô bái yết tổ tiên. Và chính tại ĐềnĐô, hai dòng họ Lý ở Hàn Quốc này đã nhận nguồn cội – điều mà trước đókhi cùng ở Hàn Quốc nhưng họ lại không hề biết nhau.

Ông Lý Xương Căn vẫn luôn tự hào về mốiquan hệ Việt – Hàn có truyền thống lịch sử, giàu bản sắc văn hóa, vớinhững câu chuyện cảm động như thế đã góp phần không nhỏ vào tình hữunghị, hợp tác giữa hai quốc gia. Và đó còn là một sự kiện sinh động vàsâu sắc, tô đậm thêm cho chính sách nhất quán của Đảng và Nhà nước ViệtNam đối với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Ông Lý dẫn đầu phái đoàn họ Lý bên Hàn về nhận họ tộc ở Bắc Ninh, Ảnh nhân vật cung cấp

Nhớ thương cố hương

Ông Căn tại Lễ kỷ niệm dòng họ Lý Hoa Sơn, Ảnh nhân vật cung cấp

Sinh năm 1958, khi lên 9 tuổi ông Lý đã tỏ tường việc người chúcủa mình là Lý Huấn khát khao trở về Việt  Nam, nên ông tổ chức phongtrào trở về nguồn cội. Nhưng do cuộc chiến tranh ở Việt Nam đã khiếnmong ước ấy không trở thành hiện thực.

Trước năm 1975, cha của ông tên là LýKhánh Huân và cũng là người đầu tiên trong dòng họ Lý, hậu duệ của LýLong Tường, đã cất công về thành phố Hồ Chí Minh tìm kiếm cội nguồnnhưng ông chưa thể toại nguyện vì lúc ấy đất nước Việt Nam chưa đượcthống nhất.

Thử thách với ông cùng gia đình chínhlà sự gián đoạn quan hệ ngoại giao giữa hai nước Việt Nam và Hàn Quốctrước năm 1975, đã làm cho mối quan tâm đặc biệt của các hậu duệ thuộcVương triều Lý vốn từng bị vùi sâu trong ký ức của lịch sử bị dừng lạigiữa chừng, dù chỉ là nhất thời.

Đến khi Việt Nam thống nhất thì chúruột của ông Lý Xương Căn qua đời, lúc ấy Việt Nam và Hàn Quốc vẫn chưacó quan hệ ngoại giao. Ước nguyện của ông chú đành khép lại với biếtbao tháng ngày nhớ mong khắc khoải. Trước khi qua đời ông chú rất kỳvọng vào con cháu ông sẽ thay ông thực hiện được ước nguyện tiên tổ bấylâu. Vì thế ông trao lại tất cả bộ tư liệu về dòng họ cho Lý Xương Căn,dặn cháu chờ cơ hội bang giao giữa hai nước được lặp lại.

Ông Lý Xương Căn cùng các thành viên Hội hữu nghị Việt – Hàn chụp cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Ảnh nhân vật cung cấp

Sự ra đi của người chú ruột đã để lạitrong ông biết bao suy nghĩ: không biết đời mình có cơ hội để làm cáiviệc biết bao đời nay không có cơ hội thực hiện nổi hay không. Từ trongsâu thẳm tâm thức ông nghĩ về lời dặn dò của người chú ruột mình, vàcũng là sự thôi thúc trong từng nhịp đập của trái tim. Hằng đêm ôngthường ao ước rằng ngày nào đó sẽ được đặt chân về Việt Nam theo đúngnghĩa là người Việt Nam để thay mặt tiên tổ thực hiện di huấn bấy lâu.

Tin vui rồi cũng đã đến, năm 1992 ViệtNam và Hàn Quốc đã thiết lập quan hệ ngoại giao với nhau. Lúc đó, ôngNguyễn Phú Bình là Đại sứ quán Việt Nam đầu tiên ở Hàn Quốc. Ông Căndẫn một số người trong dòng họ đến gặp Đại sứ quán Việt Nam để nói ướcnguyện của dòng họ Hoàng thúc Lý Long Tường biết bao đời nay. Ông Bìnhbiết được sự trăn trở ấy nên hết sức ủng hộ dòng họ Hoàng tộc Lý trở vềnước Việt.

Những giây phút xúc động thiêng liêngthể hiện trên vẻ mặt, cử chỉ, giọng nói của từng người, từ các bậctrưởng lão đến người trẻ tuổi nhất. Lý Xương Căn và mọi người trongphái đoàn vui đến phát khóc.

Thời gian sau đó, một số nhà nghiên cứulịch sử Việt Nam đã đề nghị tìm kiếm và xác minh thông tin về dòng họLý Việt Nam có thể sinh sống ở một nơi nào đó trên bán đảo Triều Tiên.Chuyện này càng làm cho Lý Xương Căn có thêm niềm tin ước nguyện củacha ông sẽ trở thành hiện thực.

Sau khi đối chiếu gia phả dòng tộc LýHoa Sơn và các tài liệu lịch sử của Việt Nam những nhà nghiên cứu lịchsử đã chứng minh được rằng hoàng thúc Lý Long Tường chính là hoàng tửcon trai vua Lý Anh Tông (1138-1175), em vua Lý Cao Tông (1176-1210).Ông Lý Xương Căn là hậu duệ trực hệ đời thứ 26 của hoàng thúc Lý LongTường và là đời thứ 31 của Thái tổ Lý Công Uẩn.

Với sự giúp đỡ của Đại sứ Nguyễn PhúBình và chính phủ Việt Nam, đến năm 1994, ông Lý Xương Căn cùng một sốngười hậu duệ Hoàng thúc Lý Long Tường về Việt Nam tìm đến bái vọng tổtiên tại từ đường họ Lý ở làng Đình Bảng, huyện Từ Sơn (Tiên Sơn cũ),tỉnh Bắc Ninh.

Ông Lý sau khi thắp nhang dâng Tổ đãquỳ sụp và úp mặt xuống đất trước linh cung thờ các vị vua triều Lý.Bút tích lưu dấu ấn tại Đền Đô lần đầu của Lý Xương Căn có đoạn: “… Nỗilòng tưởng niệm đối với tổ tiên là đạo lý đương nhiên, và hơn nữa xincầu nguyện các tiên vương phù hộ cho để quan hệ hữu hảo giữa hai nướcđược sâu dày hơn nữa… “. Nửa năm sau, ông lại quay trở lại Đền Đô lần thứ hai cùng đoàn đại biểu Hội Hữu nghị Hàn – Việt.

Giây phút được đặt chân về mảnh đấttiên tổ sau ngần 800 năm tha hương, ly tán làm cho ông Lý xúc động đếnrơi nước mắt. Ông muốn thốt lên một tiếng mà cổ họng cứ nghẹn đắng lại.Còn gì vui hơn giây phút này chứ.Vọng cố hương sau ngần ấy năm thahương cuối cùng con cháu cũng có mặt trên mảnh đất này để mà thay mặtliệt tổ miếu đường yết bái cha ông.

Tôi tự hào vì là người Việt Nam

Sau chuyến nhận họ ở Bắc Ninh, liên tụctrong các năm sau đó Lý Xương Căn đi về giữa Việt Nam và Hàn Quốc nhưcon thoi. Bản thân ông cũng không nhớ nổi mình đã đi lại như thế baonhiêu lần. Ông cũng không thể nào quên được cảm giác xúc động, tự hàokhi có mặt ở Đền Đô, Từ Sơn, Bắc Ninh đúng vào ngày trọng lễ hằng năm.

Năm 1995, ông cùng với những ngườinhiệt tâm lập hội giao lưu văn hoá Hàn – Việt nhằm thúc đẩy quan hệ hữunghị, hợp tác giữa hai nước và Hội kỷ niệm Hoàng tử Lý Long Tường nhằmnhắc nhở con cháu nhớ về tổ tiên, cội nguồn.

Câu chuyện họ Lý ở Hàn Quốc nhận đượcsự quan tâm của các cấp Đảng, chính quyền trong nước. Ông Lý Xương Cănvinh dự được diện kiến với nhiều vị lãnh đạo Đảng, Chính phủ. Trong mộtlần diện kiến nguyên Tổng Bí thư Đỗ Mười, ông đã tặng đồng chí Đỗ Mườiđôi câu đối thể hiện tấm lòng của ông cũng như những người mang họ Lýđang ở Hàn Quốc rằng: “Thân ở nơi xa muôn vạn dặm – Hồn lưu Tổ quốc xứViệt Nam”.

Ông Lý (thứ tư, bên trái, hàng đầu tiên) chụp ảnh lưu niệm cùng với một số nguyên thủ quốc gia, Ảnh nhân vật cung cấp

Cùng với các cuộc gặp này, ông cũngđược tạo mọi điều kiện thuận lợi để làm ăn trên đất Việt. Nỗi niềm quêcha đất tổ cứ canh cánh trong lòng, cuối cùng, sau nhiều đêm trăn trở,năm 2001, ông đã đi đến một quyết định trọng đại là bán toàn bộ gia sảnở Hàn Quốc để đưa cả gia đình về Việt Nam sinh sống. Lúc này, Công tycổ phần Việt – Lý do ông sáng lập cũng đã đi vào hoạt động ổn định vàgặt hái được một số thành công ban đầu. Các con ông hiện nay người đanghọc đại học, cậu bé nhất học phổ thông.

Ông kể lúc mới sang Việt Nam ông cũnggia đình đã phải đối mặt với hàng loạt khó khăn thách thức, lớn nhất làchuyện ngôn ngữ, bản thân ông chưa biết nói tiếng Việt, hai đứa con khiấy sang Việt Nam không biết học tập ở đâu? Nhà chưa mua được phải đithuê, việc trước mắt là mời cô giáo đến dạy tiếng Việt cho hai con.

Để có thể hòa nhập với cuộc sống tạiViệt Nam ông đã cố gắng học tiếng Việt. Lúc đầu ông tự học, học mỗingày vài chữ, sau đó thì ông mua sách từ điển Hàn – Việt về và đi họctại một trung tâm ngoại ngữ. Trong ba năm trở lại đây ông nói tiếngViệt nhiều hơn. Ông cũng vui vẻ cho biết hiện vợ ông cùng ba đứa congái đều nói tiếng Việt rất giỏi. Đứa con trai út của ông sinh tại ViệtNam nên ông đã đặt tên là Lý Việt Quốc để ước vọng Việt Quốc sau này sẽlàm được nhiều việc có ích cho đất nước này.

16 năm, kể từ ngày đầu tiên tìm về cốquốc cùng những cố gắng không mệt mỏi đóng góp cho mối quan hệ hữu nghịViệt – Hàn, ngày 18/6 ông Lý Xương Căn và gia đình chính thức được nhậpquốc tịch Việt Nam theo quyết định của Chủ tịch nước Cộng hòa xã hộichủ nghĩa Việt Nam. Sự kiện này làm cho cả gia đình ông vui mừng khônxiết.

Ông Lý tặng Tổng Bí thư Đỗ Mười bức trướng Thân ở phương xa muôn vạn dặm. Hồn lưu Tổ quốc xứ Hà Bắc, Ảnh nhân vật cung cấp

0,01 phần trăm mạnh hơn 99,99 phần trăm

Mặc dù nói tiếng Việt chưa sõi, ông Lý Xương Căn vẫn rất cố gắng nói: “trongdòng máu tôi sau 31 đời có 0,01% là gốc Việt, 99,99% là gốc Hàn. Nhưngnếu so sánh, 0,01% nhiều lúc còn mạnh mẽ và sâu đậm hơn 99,99% kia“.

Ông nói quãng thời gian sống tại ViệtNam, ông và gia đình không tránh  khỏi sự bỡ ngỡ. Nhưng khi xác địnhđược rằng đây là mảnh đất mình sẽ gắn bó tới cuối đời, mọi khác biệtđều qua đi nhanh chóng. Và thật ra, về văn hóa, Việt Nam và Hàn Quốc córất nhiều điểm tương đồng. Những dịp Tết Nguyên đán và Trung Thu ở đây,tôi chẳng thấy khác gì bên Seoul cả. “Đối với tôi, Hàn Quốc là nơi tôi sinh ra và lớn lên, Việt Nam là mảnh đất của tổ tiên, cả hai đều quan trọng“.

Với tình yêu quê hương, những hậu duệhọ Lý Hoa Sơn đã viết lại gia phả của mình. Trang đầu tiên của gia phảghi: “Sinh tại Hàn, hồn tại Việt”. Năm 2000, ông Lý Xương Căn đã thànhlập công ty Việt Lý kinh doanh các mặt hàng nhựa dân dụng.

Gia đình ông Lý Xương Căn, Ảnh nhân vật cung cấp

Để về Việt Nam làm ăn, Lý Xương Căn đã quyết định bán căn nhà100m2 ở trung tâm một khu phố mới với giá 160.000 USD. Sau đó ông choxây dựng nhà máy tại Đình Bảng, Bắc Ninh. Được biết số vốn cho cơ sởnày cũng khiêm tốn, khoảng 300.000 USD, nhưng khả năng phát triển củanó rất khả quan: sản phẩm của nhà máy là một hợp chất, dưới dạng cáctấm lòng máng, nhằm lắp ghép hệ thống kênh mương thủy lợi thay cho bêtông. Sự ưu việt của sản phẩm này là nó tận dụng được nhựa, bao bì phếthải, cộng với than bụi, mạt cưa của các lò gang thép.

Hiện tại, ông còn tạo việc làm cho 60công nhân tại Nhà máy sản xuất đồ nhựa, Khu công viên Đông Nam Đàitưởng niệm, Hòa Cường, Hải Châu, Đà Nẵng. Mỗi ngày nhà máy sử dụng hết3 tấn phế thải, góp phần vào việc làm sạch cảnh quan môi trường thànhphố.

Ông chia sẻ rằng Hàn Quốc có thể họchỏi ở Việt Nam trong cách duy trì nền văn hóa dân tộc. Nhưng Việt Namcũng có thể học tập ở Hàn Quốc trong việc phát triển nền kinh tế. Đặcbiệt là việc là việc phát triển kinh tế nông thôn và phát triển nềnCông nghiệp nặng.

Mặc dù sống ở Việt Nam rất vất vả, dochưa có nhà, mà ông lại sợ nhất việc chuyển nhà, ông nói từ ngày về đâysống có đến 10 lần chuyển nhà rồi. Đang có cuộc sống bình yên bên Hànvậy mà ông đã bán cả gia sản để về Việt Nam mưu nghiệp thật là quả cảm.

Thấy người chồng tâm huyết với mảnh đấtViệt Nam như thế nên vợ ông Lý cũng không muốn ngồi yên ở nhà. Bà thamgia hoạt động tình nguyện tại Hiệp hội người Hàn với công việc là chămsóc và chữa bệnh cho người già và trẻ em nghèo. Bà còn vận động sự ủnghộ cộng đồng người Hàn quyên góp để có tiền để mổ tim và mổ hàm ếch chonhững đứa trẻ nghèo bất hạnh.

Khi chúng tôi hỏi vợ của ông là có ủnghộ chuyện ông Lý về Việt Nam không? Bà tươi cười đáp cũng như phụ nữViệt Nam, chồng ở đâu thì mình theo đó. Cũng “thuyền theo lái” nên vuivới cái vui của chồng và chồng thấy ở đâu đẹp, ở đâu yên lành thì mìnhcũng thấy thế….

Tác giả: Tự Lập

(TVN)