Giếng cổ triều Trần và bí ẩn hành cung xưa

0
119
Giếng cổ từ thời nhà Trần ở Thái Thuỵ, tỉnh Thái Bình.

Nhữngchiếc giếng khác được tìm thấy đều trong trạng thái được đào và đặttheo đường thẳng chạy dọc làng. Nạo vét đáy giếng cổ, người ta tìm thấynhững đồng tiền thời Trần. Tương truyền, những chiếc giếng ấy xưa kiađược đào để dành riêng cho vua, hoàng thất và tướng lĩnh quan trọngthời Trần sử dụng khi ở hành cung bí mật…


Hành cung bí mật của nhà Trần?


Sự xuất hiện của cuốn sách cổ xưa là “Thần phả ký Lưu Đồn” ở xã ThuỵHồng, huyện Thái Thuỵ, tỉnh Thái Bình đã gây xôn xao dư luận bởi sựkhẳng định của thần phả về một hành cung của Vua nhà Trần nơi đây -điều mà chưa một sử sách nào ghi lại được. Cuốn thần phả này được viếtđầu tiên và cất giữ bí mật bởi Trần Triều Nguyễn Quý Công tự Phúc HiềnTướng quân. Đến thời cuối của Hậu Lê có quan Trưởng thái giám Chân Thứcviết tiếp. Rồi đến nhà Nguyễn có hai cụ đồ nho Nguyễn Sĩ Đức và NguyễnHuy Trung gìn giữ rồi truyền cho con cháu đến ngày nay. Hiện cuốn thầnphả do nhà giáo Nguyễn Duy Cuông ở Thuỵ Hồng, Thái Thuỵ gìn giữ và tiếpnối. Ngay đầu trang thần phả ký đã ghi: “Tối mật cẩn tích, ngôn thệtiền nhân” nghĩa là: Lời người trước có nói “dặn” phải giữ bí mật cuốnthần phả này. Cuốn thần phả chép tương đối rõ và đầy đủ về lịch sử thờiTrần trong những cuộc kháng chiến chống Nguyên – Mông, đặc biệt tiết lộbí mật về một hành cung được vua tôi nhà Trần lập ở Lưu Đồn (Thái Thuỵ,Thái Bình ngày nay).


Những bí mật về hành cung này lần đầu tiên được tiết lộ, trước đó chưatừng có sử sách nào chép lại. Theo thần phả thì hành cung của hoàng tộcnhà Trần được lập ở vùng biển Lưu Đồn là bởi theo hiến kế của tướngquân Bùi Công Bình khi nhà Nguyên xâm lược nước ta lần thứ hai năm 1285và lần thứ ba năm 1288. Khi xảy ra chiến sự ác liệt, Hưng Đạo Đại Vươngcùng các tướng lĩnh đã bí mật đưa các vua Trần về xây dựng căn cứ tạiLưu Đồn ở khu vực trên đảo Phượng Hoàng (nay là động Tam Khê, TháiBình). Đảo Phượng Hoàng ngày ấy có 3 mặt giáp sông, 1 mặt giáp biển,nhiều hoang đảo nổi lên mặt biển, dân cư thưa thớt, rất thuận tiện cholập hành cung bí mật.


Hành cung của vua Trần ngày ấy có 3 dinh, 5 điểm gác, có 2 lần hào luỹtre, sú vẹt và xung quanh là sông nước, biển cả mênh mông. Các thuyềnchiến ẩn mình trong ngòi nước, cây cối rậm rạp um tùm. Trong và ngoàihành cung tổng cộng có 15 án tấu là nơi để nhận biểu báo, tấu quân sự ởcác mặt trận. Ông Nguyễn Duy Cuông cho hay, cuốn thần phả quý còn chéprõ trong giai đoạn cuối của cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mônglần thứ hai vào năm 1285, Hưng Đạo Đại Vương đã làm lễ xuất quân ở BồĐề Môn rồi quân ta từ căn cứ Lưu Đồn tiến ra đánh các trận ở A Lỗ, HàmTử, Vạn Kiếp…


Năm 1288, trước sự tấn công ồ ạt của quân Nguyên, vua quan nhà Trần lạibí mật rút về hành cung Lưu Đồn ở đảo Phượng Hoàng rồi đánh chặn Ô MãNhi ở cửa biển Đại Bàng, cách hành cung khoảng 6 km. Đề phòng quânNguyên tiếp tục xâm lược nên hành cung này được giữ bí mật ngay cả vớinhững người chép sử ngày ấy. Sự biến mất đột ngột của vua Trần ở vùngđất ấy được sử sách ta (Đại Việt sử ký toàn thư) ghi lại như sau: “VuaTrần từ Thiên Trường ra cửa Giao Hải… quân giặc đuổi đến cửa Giao Hảithì bị mất hút không biết vua Trần đi đâu”. Hoặc: “Nhật Huyễn (vua TrầnThánh Tông) cự chiến, thua bỏ chạy về Thiên Trường. Đại quân đuổi theoNhật Huyễn đến sông A Lỗ, sông Đức Cương nơi nào cũng phá được. Tiếnđến phủ Thiên Trường, Nhật Huyễn lại thua chạy… Đuổi đến cửa Giao Hảikhông biết Nhật Huyễn đi đâu”.


Nhà nghiên cứu lịch sử Đặng Hùng phân tích, vua nhà Trần đã theo cửabiển Giao Hải rồi theo đường biển về Lưu Đồn, vì Lưu Đồn cũng gần cửabiển Đại Toàn (cửa sông Diêm ngày nay). Chính vì giữ được bí mật củahành cung Lưu Đồn và các đồn canh, các kho lương, nơi sản xuất vũ khí,xưởng đóng thuyền, nơi ở của hoàng hậu, công chúa và hoàng cung của haivua, dinh chỉ huy của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn nên biết baolần Ô Mã Nhi, Thoát Hoan truy đuổi triều đình nhà Trần mà không bắtđược.

Giếng cổ triều Trần và bí ẩn hành cung xưa
Nhà nghiên cứu sử học Đặng Hưng bên đền thờ Tượng Voi của Trần Hưng Đạo ở Thái Bình.


Giếng gỗ của vua…


Dấu tích của hành cung vua nhà Trần xưa không chỉ là những dòng lưu dấutrong cuốn thần phả cổ mới được tiết lộ gần đây, mà dựa cả vào những divật khảo cổ được tìm thấy. Một giếng gỗ đã được phát hiện ở cánh đồnglàng Tu Trình, xã Thuỵ Hồng, huyện Thái Thuỵ. Nhà nghiên cứu lịch sửĐặng Hùng khẳng định, cấu trúc của giếng gỗ rất đặc biệt, giếng hìnhkhối trụ vuông, mỗi cạnh dài 1,6 mét, nằm ở độ sâu 3,5 – 4 mét. Bốn mặtgiếng được ghép bằng những tấm gỗ dài 1,697 mét, dày 0,10 mét. Bốn góccòn đóng 4 cọc gỗ có đường kính 0,35 mét, dài 4 đến 5 mét. Đáy giếngđược lát bằng những phiến gỗ dày. Cạnh giếng còn có gò miếu thờ HưngĐạo Đại Vương. Rồi 5, 6 giếng gỗ khác ở cũng được tìm thấy ở Thuỵ Hồng,nơi là hành cung nhà Trần xưa. Đa phần giếng đều được phát hiện đào ởgần các chân gò cao có miếu thờ các danh tướng nhà Trần. “Đối chiếu vớinhững giếng gỗ được phát hiện ở Tức Mặc, Nam Định thì khẳng định đượcniên đại của giếng gỗ này vào thời nhà Trần”, ông Hùng cho hay.


Cũng ở Thuỵ Hồng còn có ngôi chùa trước đây tên là Bần Xuân Tự, khi vuaTrần Thái Tông đến thăm chùa đã đổi tên thành Phúc Xuân Tự. Làng CauDương, xã Thuỵ Hồng ngày nay còn có đình thờ Dã Tượng, một vị gia tướngcủa Hưng Đạo Đại Vương. Những người thợ rèn Cau Dương nổi danh xưa dướisự chỉ huy của Dã Tượng đã rèn rất nhiều vũ khí cho quân đội nhà Trần.Ở đình làng Thuỵ Dũng, gần sát với hành cung của vua nhà Trần xưa, vẫncòn thờ các vị tổ đã có công xây dựng hành cung, căn cứ cho nhà Trần.Nhà nghiên cứu lịch sử Đặng Hùng cho hay, hiện ở các làng, các xã thuộcThuỵ Hồng, Thuỵ Quỳnh, Thuỵ Dũng… vẫn còn lưu giữ nhiều địa danh liênquan tới hành cung của vua. Địa danh Cửa Kiệt “Tân dịch môn kiệt” lànơi đón những người đầu quân giết giặc; đồng Cánh Tượng bạt ngàn tươngtruyền là nơi thả voi; đồng Mã là nơi chăn ngựa. Cánh đồng do các côngchúa, quận chúa cày cấy được nhân dân địa phương gọi là đồng Công chúa.Vùng đất thiêng ngày nay vẫn còn nhiều gò mang tên gò Trống, gò Lá Cờ,gò Cái Chiêng, gò Voi… là nơi mà quân sĩ luyện tập hàng ngày. Đặcbiệt, con đường chính của Thuỵ Hồng ngày nay, xưa kia các cụ già vẫngọi là đường Đức Vua. Bát Đụn Trang là nơi có kho lương thực, làng DiêmTỉnh xưa (nay là xã Thuỵ Dũng) tương truyền là nơi cất giấu kho muốicủa nhà Trần. Những tiết lộ đầu tiên về một hành cung bí mật xưa củavua nhà Trần, mà trước đó chưa từng được ghi lại trong chính sử, lànhững tư liệu vô cùng quý giá, nhất là trong bối cảnh tư liệu về thờiTrần còn rất hạn chế.


Điềuđặc biệt là những chiếc giếng ấy đều được đào và đặt theo đường thẳngchạy dọc làng. Có giếng phần đáy được đặt bằng gỗ dày hoặc bằng đá. Khinạo vét một số giếng, người ta tìm được những đồng tiền triều đại nhàTrần nằm ở đáy giếng. Tương truyền, những chiếc giếng này được đào đểphục vụ cho vua, hoàng thất và tướng lĩnh quân đội thời Trần khi vềhành cung này ẩn náu, tránh thế quân ban đầu mạnh như vũ bão của quânNguyên. Ngày nay nơi đây vẫn còn lưu dấu tích một ngôi chùa cổ NamTriều Tự được cho là xưa kia vua Trần Thái Tông thường tới tụng kinh.