Giai thoại ly kỳ về Vua khởi nghiệp nhà Trần

0
130

Tượng vua Trần Thái Tông. Ảnh tư liệu

Khi nhường ngôi, vua khởi nghiệp nhà Trần đã được Triều đình dâng tôn hiệu: “Hiến thiên thể đạo đại minh quang hiếu hoàng đế” (Đại Việt sử ký toàn thư).

Vợ chồng thay nhau làm Vua

TrầnThái Tông (1218 – 1277), vị vua mở đầu nhà Trần, tên húy là Cảnh, còncó tên là Bồ, trong thư từ bang giao với nhà Nguyên thường xưng làQuang Bính. Ông sinh ngày 16 tháng 6 năm Mậu Dần (10/7/1218), là conthứ Trần Thừa, người hương Tức Mặc, phủ Thiên Trường (nay thuộc huyệnMỹ Lộc, tỉnh Nam Định), vốn nhiều đời làm nghề đánh cá và thời ấy đã làmột gia tộc có thế lực trong vùng.

Trần Thái Tông làm vua từ năm Ất Dậu (1225) đến tháng 2 năm Mậu Ngọ (1258), ở ngôi 33 năm.

Trong lịch sử các triều đại phong kiến Việt Nam, trường hợp vợ chồngthay nhau làm vua chỉ có một – đó là Lý Chiêu Hoàng và Trần Cảnh, tứcvua Trần Thái Tông.

Sử sách chép rằng, sau khi Chiêu Thánh nối ngôi (năm 1224), khi ấyTrần Thủ Độ đã giữ chức Điện tiền chỉ huy sứ, coi mọi việc quân sựtrong ngoài thành, nên đã đưa các cháu trai vào giữ nhiều chức trongnội cung. Trần Cảnh mới tám tuổi giữ chức Chi hậu chính chi ứng cục.Chiêu Hoàng thích viên quan hầu cận này, thường cho gọi vào cung cùngchơi… Với bản lĩnh chính trị già dặn, Thủ Độ biết rằng đây là một cơhội vô cùng quan trọng, hoặc “họ ta thành hoàng tộc hay sẽ bị diệttộc!”.

Năm 1225, dưới bàn tay đạo diễn của Thái sư Trần Thủ Độ và bà TrầnThị Dung, cuộc hôn nhân giữa Lý Chiêu Hoàng và Trần Cảnh đã được tổchức. Và rất chóng vánh, cuộc chuyển giao quyền lực giữa nhà Lý và nhàTrần diễn ra vài tháng sau đó, bằng việc Lý Chiêu Hoàng trút bỏ hoàngbào, xuống chiếu truyền ngôi cho chồng. Chiếu truyền ngôi có đoạn viết:“… nay trẫm suy đi tính lại một mình, duy có Trần Cảnh là người vănchất vẹn toàn, thực là thể cách hiền nhân quân tử, uy nghi chễm chệ, cótư chất thánh thần văn võ, dù đến Hán Cao tổ, Đường Thái Tôn cũng khônghơn được, sớm tối nghĩ kỹ, xét nghiệm từ lâu, nên nhường ngôi báu, đểthuận long trời, để không phụ long trẫm…”.

Trần Cảnh nhận chiếu nhường ngôi của vợ lên làm vua, cũng là thay đổi cả một triều đại, từ nhà Lý chuyển sang nhà Trần.

Từ ngôi vị vua, Chiêu Thánh trở thành hoàng hậu. Và đó có thể là lý do khiến vua bà Chiêu Hoàng không được thờ trong tôn miếu nhà Lý?

Suýt bỏ ngai vàng, lên núi tu Phật

Sử sách chép rằng, Trần Thủ Độ 'ép duyên' vua Trần Thái Tông, buộc vua phế truất Chiêu Hoàng, giáng làm công chúa, để “cướp vợ” anh,công chúa Thuận Thiên, cũng là chị ruột vợ, lúc đó đã có mang ba tháng“để nhận lấy chỗ dựa về sau”, thì vị vua trẻ đa cảm đã không chịu nổisự tổn thương tinh thần.

Trần Cảnh đối với Lý Chiêu Hoàng “nghĩa nặng tình sâu”. Với suy nghĩ“phế bỏ hoàng hậu dù vì những lý do cao cả nào thì vẫn là bất cận nhântình. Chọn ông, Chiêu Hoàng đã mất cả giang sơn, họ tộc, thế mà giờ đâylại để bà trắng tay, chỉ còn một nước chưa phải vào lãnh cung”, nênTrần Cảnh bỏ chạy khỏi kinh thành chính là “chạy trốn” chính bản thânmình. Sách Đại Việt sử ký toàn thưchép: “Vua trong lòng áy náy, ban đêm, ra khỏi kinh thành đến chỗ quốcsư Phù Vân (quốc sư là bạn cũ của Thái Tông) trên núi Yên Tử rồi ở lạiđó”.

Lấy cớ “không dám giữ ngôi vua mà làm nhục xã tắc” để trút bỏ ngaivàng, nhưng lời khuyên của Đại sư Trúc Lâm: “Phàm đã là bậc nhân quântất phải lấy ý muốn của thiên hạ làm ý muốn của mình, lấy tấm lòng củathiên hạ làm tấm lòng của mình. Nay muôn dân đã muốn đón bệ hạ về thìbệ hạ không về sao được…” (Thiền tông chỉ nam tự) đã buộc Trần Cảnhtrở về. Đây cũng chính là một bước ngoặt trong tư tưởng và trong cuộcđời Trần Cảnh – có chủ kiến, chứng tỏ bản lĩnh thoát khỏi sự sắp đặtcủa Trần Thủ Độ như trước đây.

Đền Thái Vi – nơi vua về tu hành. Ảnh tư liệu

Không có miếu hiệu Thái tổ, không phải Thái thượng hoàng đầu tiên

Thông thường trong lịch sử, các vua đầu tiên của một triều đại thìmiếu hiệu đặt sau khi mất sẽ là Thái Tổ, ví như: Lý Thái Tổ (Lý CôngUẩn), Lê Thái Tổ (Lê Lợi)… hoặc đặt là Tiên Hoàng (Đinh Tiên Hoàng –Đinh Bộ Lĩnh)…, nhưng với vua đầu triều Trần thì không phải thế.

Trần Cảnh là vua mở nghiệp nhà Trần, cha ông là Trần Thừa mất ngày18 tháng Giêng năm Giáp Ngọ (1234). Trần Cảnh lên ngôi vua, lấy miếuhiệu cho cha là Huy Tôn. Theo Đại Việt sử ký toàn thư, “Thuỵ là: Khai vận lập cực hoằng nhân ứng đạo thuần chân chí đức thần vũ thánh văn thuỳ dụ chí hiếu hoàng đế”.

Đến tháng Giêng năm Mậu Thân (1248), vua lại đổi miếu hiệu chocha từ Huy Tôn thành Thái Tổ. Do vậy, Trần Cảnh sau khi mất, miếu hiệuchỉ là Trần Thái Tông.

Trước đó, vào tháng 10 năm Bính Tuất (1226), Trần Thái Tông tôn TrầnThừa làm Thái thượng hoàng. Vì thế, vô hình chung, Trần Thừa là 'Vua' sáng nghiệp nhà Trần chưa từng ở bệ rồng.

Vĩnh Khang (baodatviet)