Đôi đũa của người Á Đông

0
148

Hình ảnh đôi đũa Việt

Khinghe anh bạn nói vậy, tự dưng tôi cảm thấy có chút hãnh diện vì thóiquen, tập tục của người Việt ta đã trở thành nét văn hoá đặc trưng đượctrân trọng và yêu thích. Không chỉ có nước ta, một số nước phương Đôngkhác như Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc cũng dùng đũa trong bữa ăn.

Docùng truyền thống hay bởi ảnh hưởng giao lưu văn hoá nên từ nhiều thếkỷ nay đôi đũa xuất hiện trong đời sống ẩm thực của những gia đìnhphương Đông như một nét đẹp văn hoá. Có người cảm thấy đó như một thóiquen, cũng có người coi đôi đũa là cả triết lý sống, là tình cảm, tìnhnghĩa gia đình… Và dù ở quốc gia, miền đất nào, đôi đũa vẫn thể hiệnnét đẹp trong truyền thống ngàn đời nay của người Á Đông.

Theogiải thích của nhà nghiên cứu văn hoá PGS, Viện sĩ Trần Ngọc Thêm thìsự hình thành thói quen dùng đũa của người phương Đông là do tác độngcủa văn hoá ứng xử với môi trường tự  nhiên. Theo ông, cách dùng đũakhi ăn là sự mô phỏng từ động tác con chim nhặt hạt và bởi thói quenkhông thể ăn những thứ dùng tay bốc được (như cơm, cá, nước mắm…). Thóiquen dùng đũa còn được ông giải thích là do ở phương Đông rất sẵn tre,gỗ làm vật liệu. Hơn nữa dùng đũa lại rất linh hoạt, thực hiện tổng hợpđược nhiều chức năng như gắp, và, xé, xẻ, dầm, khoắng, trộn, vét, lấythức ăn ở xa…

Tuy vậy, mỗi quốc gia lại có quan niệm và thói quen sử dụng đũa khác nhau.

NgườiTrung Quốc ít dùng đũa bằng gỗ mà thường chế tạo đũa từ sừng hoặc tre.Mỗi đứa trẻ ở Trung Quốc khi bắt đầu tự ăn đều phải học cách dùng đũacho đúng để dần trở thành thói quen. Đặc biệt, người Trung Hoa còn dùngđũa làm quà tặng trong những dịp đặc biệt như cưới hỏi, nhà mới, đoàn viên hay trẻ đầy tháng…

Vớingười Nhật, thói quen dùng đũa ăn đã được nâng lên thành “ngày hội” đũatruyền thống vào mùng 4/8 hàng năm. Với tính cách cẩn thận nên trongcác gia đình người Nhật thường chuẩn bị mỗi người một đôi đũa riêng.Ngăn đựng đũa của họ còn phân định rõ đâu là đũa dành cho chủ, đũa dànhcho khách…Đôi đũa của người Nhật thường ngắn hơn đũa ở các đất nướckhác. Việc dài ngắn của đôi đũa của người Nhật không chỉ đơn thuần làthói quen mà con người xứ sở mặt trời mọc này còn coi đó như điều thểhiện uy quyền hay vai vế, chức sắc. Như ở thời phong kiến, những vuaquan thường dùng đũa ngắn, trang trí hoạ tiết đẹp đẽ tinh sảo hơn củađũa người dân Nhật Bản.

Tập tục khác biệt của người Nhật là họ thường bẻ đôi đũa của mình mỗikhi đi cắm trại xa về. Theo quan niệm của người nước này, bẻ đũa sẽtránh được tà ma đeo bám về gia đình và bữa cơm nhà mình.

Vớingười Việt Nam thì hình ảnh đôi đũa như một nét văn hoá lâu đời cầnđược trân trọng và phát huy. Người Việt ta cũng có nhiều phong tụcriêng biệt với đôi đũa. Trước tiên là nét văn hoá mà người Việt Nam tavẫn quan niệm qua hình ảnh đôi đũa. Đó là tính có đôi có cặp. Những câunói dân gian như “Vợ chồng như đũa có đôi”, “Vợ dại không hại bằng đũavênh” hay câu ca dao “Bây giờ chồng thấp vợ cao/Như đôi đũa lệch so saocho bằng?”…

Ngoài ra, đôi đũa còn đượcquan niệm là thể hiện tính tập thể, tính cộng đồng trong nét sinh hoạt.Tiêu biểu là hình ảnh bó đũa mang biểu tượng của sức mạnh đoàn kết.

Tục lệ trong mỗi bữa cơm trong gia đình Việt, người bề dưới phải so đũa(chọn đũa bằng và xếp ngay ngắn xung quanh mâm cơm) cho người bề trên.Và khi bố mẹ cầm đũa thì con cái mới được cầm sau. Điều này như thểhiện sự tôn trọng, phép tắc giữa người trên – kẻ dưới trong mỗi giađình.

Trong cuộc sống thường ngày, ngườiViệt Nam không bao giờ dùng đôi đũa cắm lên phía trên bát cơm vì theoquan niệm đó là hình ảnh của sự chết tróc. Ngoài ra, người Việt còn đặcbiệt kiêng kỵ khi bị gãy đũa, ném đũa…

Mỗiquốc gia có sự khác nhau về thói quen và truyền thống dùng đũa ăn.Nhưng với người Á Đông nói chung, hình ảnh đôi đũa mang ý nghĩa rấtthiêng liêng. Giữ được tập tục dùng đũa cũng như vai trò của đôi đũatrong bữa cơm gia đình là thể hiện nét văn hoá của mỗi quốc gia, vùngmiền hay từng cá nhân.

Theo www.baodatviet.vn