Chuyện tu thiền ly kỳ nhưng có thực của đại sư lừng danh nước Nhật

0
97


Chínhvì thế, người ta gọi ông là thiền sư vĩ đại “500 năm mới có một người”của nước Nhật. Thế nhưng, có lẽ ít người biết rằng ngay từ khi còn làmột cậu nhóc 7-8 tuổi, câu chuyện tu thiền của Hakuin đã là những huyềnthoại…

1. Hakuin Ekaku sinh năm 1684 ở thời kỳ Edo Nhậtbản. Người ta kể rằng, ngay khi còn là một cậu bé mới lên 8 tuổi Hakuinbắt đầu có ý định xuất gia. Khi ấy, trong một lần Hakuin theo mẹ lênthăm chùa, cậu bé Hakuin đã được nghe các vị sư ở chùa tụng bài kinhtrong đó miêu tả lại cảnh dưới địa ngục.

Cảnh địa ngục đau khổ và khủng khiếp trong bài kinhkhiến tâm hồn nhạy cảm của Hakuin bị ám ảnh và cậu bé quyết định sẽ đitu để đạt tới cảnh giới “vào lửa không bị cháy, vào nước không bịchìm”.

Xuất thân trong một gia đình quý tộc nên bố mẹ củaHakuin nhất định không đồng ý cho ông xuất gia đi tu. Tuy nhiên, khôngsự ngăn cản của cha mẹ không thể làm lung lay được quyết định củaHakuin. Năm 15 tuổi, Hakuin đã vào chùa, cạo đầu xuất gia theo Phật.

Mặcxuất gia khi còn rất nhỏ, song Hakuin rất chăm chỉ, cần mẫn, suốt ngàychăm lo tụng niệm kinh Phật. Tuy nhiên, cho đến năm 19 tuổi, vị sư trẻHakuin đã gặp phải một vấn đề mà không thể nào giải quyết được khiếncậu mất lòng tin nơi Phật pháp.

Năm đó, Hakuin có đọc một câu chuyện liên quan tới một vị thiền sư nổi tiếng của Trung Quốc thời đại nhà Đường tên là Nham Đầu.

Chuyệnkể rằng, khi còn sống, Nham Đầu tưng nói với các đệ tử của mình rằng:“Khi ta chết thì chỉ có một tiếng kêu thảm thiết mà thôi”. Quả nhiên,sau này Nham Đầu đi đường gặp cướp, khi bị chúng dùng dao chặt đầu giếtchết thì ông chỉ hét lên một tiếng, tiếng hét truyền đi cả chục dặm đềunghe thấy.

Câu chuyện của thiền sư Nham Đầu khiến Hakuin cảmthầy rất buồn phiền. Vị sư trẻ nghĩ, nếu ngay cả một cao tăng đắc đạonhư Nham Đầu mà cũng không thể tránh khỏi bị bọn cướp đường chặt đầuthì liệu mình có thể thoát được quả báo địa ngục hay không?

Nghĩtới nghĩ lui, Hakuin vẫn không thể nào giải quyết được triệt để vấn đềcủa mình. Thậm chí, càng nghĩ, Hakuin càng mất lòng tin nơi Phật phápnên không còn chăm chỉ tụng kinh niệm Phật như trước nữa mà dành hếtthời gian cho văn chương, hội họa. Chính vì thế, sau này, ngoài là mộtthiền sư, Hakuin còn được người đời ca ngợi như một họa sĩ, một nhà vănvà một nhà điêu khắc xuất chúng.

Mọi nghi ngờ của Hakuin chỉđược giải quyết cho đến khi ông gặp thiền sư Maun ở chùa Monoru. Đó làvào một ngày chùa Monoru đem kinh sách ra sân phơi cho khô. Hakuin quyết định đánh cược với thiền sư Maun.

Hakuin nói rằng, ôngsẽ nhắm mắt lại và lựa chọn một trong số hàng trăm cuốn kinh này. Nếunhư lựa chọn được một cuốn kinh điển Nho giáo thì ông sẽ lập chí trởthành một nhà Nho. Còn nếu như lựa chọn được một cuốn kinh điển nhàPhật thì ông sẽ tiếp tục theo đuổi con đường tu hành.

Trênthực tế, đây chỉ là một chuyện mà Hakuin bày ra để chơi đùa, song nócho thấy, chàng trai trẻ khi ấy mới chưa đầy 20 tuổi đang dao động,không biết lựa chọn con đường nào cho mình.

Kết quả là, Hakuinchọn được một cuốn sách có tên là: “Thiền quan sách tiến”, một cuốnsách của thiền tông Trung quốc. Kết quả của chuyện đánh cược này là mộtsự ngẫu nhiên, tuy nhiên, nếu như người đánh cược sớm quả đoán quyếttâm thì chuyện ngẫu nhiên này sẽ thành chuyện tất nhiên. Hakuin chắcchắn từ rất sớm đã có được sự thấu hiểu này, chính vì vậy, sau lần đánhcược đó, ông bắt đầu chuyên tâm trên con đường tu thiền, và chính nhờvậy mà người Nhật Bản mới có một thiền sư vĩ đại như sau này.

2.Năm 22 tuổi, khi nghe một câu kinh, Hakuin cho rằng mình đã ngộ ra chânlý của thiền, càng quyết tâm đi tìm phép “an tâm” và tập trung vào côngán “Vô. 

Ông viết trong cuốn sách Viễn la thiên phủ của mìnhrằng: “Một đêm nọ, khi nghe tiếng chuông chùa vang, ta hoát nhiên tỉnhngộ… Ta tự biết, chính mình là thiền sư Nham Đầu, chẳng mang thươngtích gì trong tam thế. Tất cả mọi lo sợ đeo đuổi từ xưa bỗng nhiên biếnmất. Ta gọi lớn: Tuyệt vời! Tuyệt vời! Chẳng cần vượt khỏi sinh tử,chẳng cần giác ngộ. Một ngàn bảy trăm công án chẳng có giá trị gì”. Saulần đó, Hakuin rất lấy làm kiêu ngạo về khả năng của mình. Ông tự nóivới những người bạn của mình rằng: “Trong ba trăm năm qua chưa có aingộ đạo một cách dễ dàng và nhanh chóng như ta”.

May mắn choHakuin, đúng khi ông sinh ra ngạo mạn thì gặp được một thiền sư đang đingao du thiên hạ. Khi gặp Hakuin và nghe câu chuyện của ông, vị thiềnsư này nói rằng, ông nên đến gặp thiền sư Dokyo Etan ở Shinano thì sẽvỡ vạc ra nhiều điều. Hakuin khi đó nghĩ rằng, mình là người duy nhấttrong thiên hạ này đại ngộ, chẳng còn phải học hỏi ai nữa nhưng khinghe vị thiền sư nọ nói vậy, bèn quyết tâm đến gặp thiền sư Dokyo xemsự thể ra sao.

Khi đến được Shinano gặp thiền sư Dokyo, Hakuinvừa kể lại câu chuyện về sự giác ngộ chân lý của mình. Thiền sư Dokyonghe xong, đưa tay trái giả như nắm lấy rồi ném xuống đất lạnh lùngnói: “Chỉ là một thứ phế thải chả ra làm sao. Đem thứ ngươi thực sựnhìn thấy ra đây”.

 
d 
Nói rồi ông đưa tay phải chìa về phía Hakuin nói:“Nếu có điều gì muốn nói thì nhổ ra đây!”. Hakuin làm động tác nôn ra.Thiền sư Dokyo lại hỏi: “Lý giải thế nào về công án Vô”.

Hakuinđem tất cả sở học của mình trong thời gian qua ra nói. Vừa nói xong,thiền sư Dokyo đã dùng tay nắm lấy mũi của Hakuin vặn một cái sau đóvừa kéo vừa nói: “Cái ‘vô’ của người mà ta vẫn nắm được đấy!”. Chỉ mộtcâu nói này của Dokyo đã làm tiêu tan tất cả sự ngạo mạn bấy lâu naycủa Hakuin.

Thực ra, thiền sư Dokyo đã nhận ra cả sự kiêu ngạolẫn tài năng của Hakuin nên ông muốn Hakuin từ bỏ lòng kiêu ngạo mới cóthể tiến sâu vào sự giác ngộ chân lý. Chính vì vậy, mặc dù mỉa mai cáchgiải thích của Hakuin song Dokyo vẫn giữ Hakuin làm đệ tử.

Tuynhiên, trong những năm sau đó, dù Hakuin có cố gắng thế nào, khắc khổtu luyện ra sao nhưng hễ cứ đứng trước mặt thầy trình bày sở ngộ củamình là bị Dokyo chê rằng: “Một chúng sinh đáng thương sống trong địangục”. Mỗi lần bị thầy chê như vậy là lại một lần Hakuin quyết tâm hơn.Và bằng sự nỗ lực  không ngừng, cuối cùng Hakuin cũng đạt đến sự giácngộ.

Đó là vào một hôm, Hakuin cầm bát ra bên ngoài hành khất.Đến cửa một nhà nọ, họ không đồng ý cho nhưng Hakuin lúc đó trong đầuvẫn còn đang mãi nghĩ về câu chuyện trong công án nên không hề để ý đếnlời từ chối của gia đình nọ. Vì vậy, ông cứ đứng nguyên trước cửa màkhông đi.

Chủ hộ thấy Hakuin cứ đứng lỳ ngoài cửa nhà mình,cho rằng ông có ý định chọc giận mình bèn xông ra đánh cho Hakuin mộttrận. Hakuin bị đánh bất ngờ, ngã xuống đất bất tỉnh. Đến khi thần tríhồi phục trở lại thì Hakuin đã đạt đến cảnh giới đại ngộ. Nhìn thấyHakuin, thiền sư Dokyo lập tức nói: “Ngươi đã triệt để giác ngộ rồiđó!”.

3. Sau khi được thiền sư Dokyo ấn chứng trở thành mộtthiền sư, Hakuin bắt đầu ngao du khắp nơi tiếp tục con đường tu hànhcủa mình, đồng thời truyền bá thiền tông. Với thân thiện gần gũi cácphật tử, không hề lấy địa vị một thiền sư ra để giảng giải thuyết pháp,thiền tông mà Hakuin truyền bá là một thứ thiền tông được “đại chúnghóa”.

Các công án thiền tông cũng được Hakuin tổng kết biênsoạn lại cho dễ hiểu với đại chúng hơn. Chính vì vậy, mặc dù còn rấttrẻ song thiền sư Hakuin được rất nhiều người tìm đến theo học, tiếngtăm lừng lẫy khắp nước Nhật Bản.

 Sự thành công trong việctruyền bá thiền tông của ông đã góp phần quan trọng vào việc phục hưnglại dòng thiền Lâm Tế, đã bị tàn lụi từ thế kỷ 14. Đây chính là lý dongười ta gọi Hakuin là vị thiền sư vĩ đại nhất của Nhật Bản mà “500 nămmới có một người”.

Trong thời gian truyền bá thiền tông, Hakuinđã để lại rất nhiều sự tích thú vị, trong đó có câu chuyện ông nuôi concho người khác được nhiều người nhắc tới nhất như một ca tụng công đứccủa ông.

Chuyện kể rằng, thời bấy giờ, ở một nhà bán vải cáchthiền viện của Hakuin không xa có cô con gái chửa hoang. Sợ nói ra tênngười bạn trai thì anh ta sẽ bị cha mình đánh cho tới chết nên cô gáinhất định không chịu nói nửa lời. Sau đó, không chịu được sự tra hỏibức ép của cha, cô gái bèn nghĩ tới thiền sư Hakuin, người mà cha côrất sùng kính nên nói rằng: “Đứa trẻ trong bụng con chính là của thiềnsư Hakuin đấy!”.

Cha cô gái nghe xong sững cả người, thiền sưHakuin là người mà ông ta tôn kính, làm sao lại có thể có chuyện đóđược. Nghĩ vậy, nhưng không còn cách nào khác, người cha mang con gáitới gặp thiền sư Hakuin.

Thiền sư nghe xong, chỉ nhẹ nhàng nóimột câu: “Thế à?”. Cha mẹ cô gái thấy thái độ của Hakuin rất bình thản,cũng không làm lớn chuyện nữa. Đến khi cô gái sinh con ra, họ liền mangđứa trẻ tới thiền viện của Hakuin nói: “Đây là nghiệt chủng của ông,trả lại cho ông đấy!”. Sự việc sau đó được truyền ra bên ngoài, nhữngngười trong vùng ai cũng che bai dè bỉu thiền sư Hakuin, nói rằng ôngđường đường bệ bệ thế mà tâm địa thấp hèn. Mặc dù bị người đời dè bỉu,song Hakuin vẫn không cố thanh minh, ngược lại âm thầm nuôi dưỡng đứabé.

Hơn một năm sau, cô gái nọ không chịu được sự cắn rứt củalương tâm nên nói ra toàn bộ sự thực. Cha mẹ cô nghe xong, vô cùng hốihận, cả nhà từ lớn tới nhỏ kéo lên chùa xin lỗi Hakuin. Thiền sư nghexong, cũng chỉ nói có một câu: “Thế à?”. Thế rồi đưa trả đứa bé về vớimẹ của nó. Người ta nói rằng, dù thiền sư Hakuin chỉ nói có 1 câu nhưngcũng đủ thấy sự giác ngộ của ông tới mức độ nào.

Bằng Hư (Phunutoday)