Bí ẩn nhục thân các thiền sư – Kỳ 2: Nhục thân thiền sư Vũ Khắc Trường

0
118
Trong chùa còn cópho tượng cổ thứ hai: Thiền sư Vũ Khắc Trường – người trụ trì chùa Đậukế tục ngay sau Vũ Khắc Minh, không có tài liệu nào nói đây là “chú,cháu” như một số báo đã đưa tin. Năm 1893, chùa bị lụt, tượng Vũ KhắcTrường nằm ở vị trí thấp hơn nên bị nước tràn vào và bị hỏng. Các cụtrong làng đã làm lại một pho tượng khác bằng sơn ta có cốt dựng bằngtre và gỗ rồi xếp xương vào bên trong.

TạiViện Thông tin khoa học xã hội VN ở Hà Nội, chúng tôi tìm thấy hai bứcảnh chụp tượng thiền sư Vũ Khắc Minh và Vũ Khắc Trường còn bóng nướcsơn, không hề có vết nứt nào.

Nhưng chỉ sau vài chục năm, do tượng để trong am cạnh chùa rất ẩmướt nên đã làm cho cả hai pho tượng xuống cấp trầm trọng. Pho tượng VũKhắc Minh bị nứt ở đầu gối và phần mặt. Pho tượng Vũ Khắc Trường, hỏngtrầm trọng ở phần chõn, hầu như không còn ngồi được ngay ngắn, nếukhông có những miếng gỗ kê ở phía dưới.

Tôi bắt tay viết dự án Tu bổ, bảo quản tượng hai vị thiền sư Vũ KhắcMinh và Vũ Khắc Trường ở chùa Đậu (Hà Tây) ngay vào đầu năm 2000. Nhómcông tác gồm: PGS-TS Nguyễn Lân Cường (Chủ nhiệm dự án), họa sĩ sơn màiĐào Ngọc Hân, các nhà điêu khắc Phạm Xuân Sinh, Nguyễn Ngọc Lâm, kỹ sưNguyễn Mạnh Hà. Ngoài ra, còn có 6 cơ quan cùng kết hợp để thực hiện dựán, một hội đồng cố vấn và Ban quản lý dự án được thành lập. Điều khókhăn nhất với chúng tôi là các phương án nêu ra không thể mắc sai lầmvì hai pho tượng này là độc bản, chỉ cần mắc một lỗi nhỏ là không thểsửa chữa được. Chúng tôi là những người hiểu nhất điều này vì các vịlãnh đạo cao cấp của Đảng và Nhà nước lúc đó như ông Nguyễn Khoa Điềm -Ủy viên Bộ Chính trị, Phó thủ tướng Phạm Gia Khiêm, Bộ trưởng Văn hóa -Thông tin Phạm Quang Nghị… đã tới tận chùa để nghe chúng tôi trìnhbày phương án tu bổ – bảo quản hai nhục thân.

Ngày 18 tháng 4 năm 2003 (tức 17 tháng 3 năm Quý Mùi) sau vài thángtranh luận quyết liệt xem tu bổ nhục thân ở đâu, lễ khởi công dự án tubổ – bảo quản nhục thân hai vị thiền sư chùa Đậu được tổ chức ngay tạichùa. Và thế là bắt đầu những ngày lao động trong suốt 6 tháng trời…

 Bằng kỹ thuật truyền thống: bó, hom, lót, thí, mài và thếp với cácnguyên liệu như: sơn ta, vải màn, giấy dó, mạt cưa và đất, chúng tôi đãtiến hành sơn 14 lớp và thếp vàng đối với tượng gốc Vũ Khắc Minh, cònnhục thân Vũ Khắc Trường thì thếp bạc. Sau mỗi lớp sơn lại tiến hànhmài, khiến bề mặt là các lớp sơn đan ken, xoắn quyện với nhau. Đến lớpcuối khi phủ quang dầu xong, chúng tôi phát hiện bề mặt pho tượng khôngnhẵn. Những hạt bụi lơ lửng trong không trung đã bám vào bề mặt tượng.Chúng tôi quyết định làm lại và thực hiện khâu này trong… màn. Trờinóng, mấy anh em phải xoay trần suốt cả buổi chiều. Thật tuyệt vời, 2ngày sau kiểm tra trên mình thiền sư mịn bóng, không một gợn bụi…

Họa sĩ sơn mài Đào Ngọc Hân đang thếp vàng tượng gốc thiền sư Vũ Khắc Minh

Với pho tượng của thiền sư Vũ Khắc Trường, vốn là pho tượng đã đượcdựng lại năm 1893, nên có nhiều chi tiết sai lệch về mặt giải phẫu.Trong dự án soạn thảo đầu tiên, tôi có ý định dỡ ra, thu thập xương cốtrồi dựa theo xương sọ để phục nguyên lại đúng với vẻ mặt ban đầu củathiền sư. Đây là phương pháp của Gherasimov (người Nga) mà tôi là ngườiVN đầu tiên và duy nhất được học tập tại nước ngoài. Nhưng nhà chùa vàcơ quan văn hóa thông tin địa phương không tán thành, vì cho rằng nhândân địa phương hơn trăm năm nay đã in đậm trong tâm khảm hình ảnh củacụ Vũ Khắc Trường hiện tại rồi. Dù phục dựng pho tượng mới có giống vớihình hài thật của cụ, họ cũng sẽ không chấp nhận. Tôi đành phải theo ýhọ, mặc dầu vẫn ấm ức!

Pho tượng bị hỏng trầm trọng, bề mặt tượng lớp sơn bị mủn nát. Chỉcần một tác động nhẹ là cả pho tượng sẽ bị đổ sập xuống. Do đó khôngthể đổ thạch cao làm khuôn trên chính pho tượng gốc để làm tượng đốichứng. Nhóm chúng tôi quyết định giao cho nhà điêu khắc trẻ Nguyễn NgọcLâm làm một pho tượng bằng đất sét có kích thước, hình dáng giống hệttượng gốc và tiến hành đổ khuôn để tu bổ phần chân và pho tượng đốichứng.

Vào một buổi chiều mùa hè, tôi ngồi ngắm pho tượng gốc của Vũ KhắcTrường và cứ suy nghĩ mãi không hiểu tại sao vị thiền sư này có cánhtay dài thế, khi so sánh với tỷ lệ chung của pho tượng. Tôi bàn bạc vớihọa sĩ sơn mài Đào Ngọc Hân và quyết định “bí mật” khoét bốn ô nhỏ ởvùng gần đầu xương cánh tay và khuỷu tay. Điều này cấp trên không tánđồng, nhưng chúng tôi cứ “liều” vì biết đâu có thể phát hiện ra mộtchân lý nào đó… Ước mơ ấy của chúng tôi đã thành sự thật. Trong hốkhoét của cánh tay phải ở phía trên gần vai, tôi phát hiện ra ròng rọcvà chỏm của xương cánh tay (đã bị đặt lộn ngược), bên cạnh nó là xươngmác của xương ống chân được ghép vào xương cánh tay và cũng bị lộn đầu.Đây chính là nguyên nhân làm cánh tay của thiền sư dài quá cỡ. Chúngtôi đã tiến hành phủ sơn ta, giấy bản, vải màn, mạt cưa, đất và thếpbạc mà chỗ dày nhất tới 22 lớp. Toàn bộ pho tượng thiền sư Vũ KhắcTrường nặng 31 kg.

Ngày nay ai tới chùa Đậu cũng thấy có 2 cụ Minh, 2 cụ Trường, từngcặp giống nhau như hệt. Thật ra chỉ có 2 pho tượng gốc là đặt trong nhàtổ. Hai pho còn lại được làm bằng thạch cao để đặt trong am ở hai bêncạnh chùa. (Còn tiếp)

Nguồn:thanhnien.com.vn


Để theo dõi toàn bộ các kì vui lòng click vào link dưới

Kì  1 https://chuadieuphap.com.vn/content/tintuc_chitiet.php?catid=398&subcatid=0&newsid=1141&langid=0

Ki 2 https://chuadieuphap.com.vn/content/tintuc_chitiet.php?catid=398&subcatid=0&newsid=1151&langid=0

Kì 3

https://chuadieuphap.com.vn/content/tintuc_chitiet.php?catid=398&subcatid=0&newsid=1152&langid=0

Kì 4 https://chuadieuphap.com.vn/content/tintuc_chitiet.php?catid=398&subcatid=0&newsid=1152&langid=0

Kì cuối https://chuadieuphap.com.vn/content/tintuc_chitiet.php?catid=398&subcatid=0&newsid=1153&langid=0