Ẩn dụ từ con chữ và nét vẽ

0
127

Ẩn dụ từ chữ “Nhẫn”.

Thư và họa không còn lằn ranh. Con chữ và nét vẽ hòa nhập đâu đó trong cõi tâm. 32 bức tranh và thư pháp mở ra cùng lòng người những sắc màu ẩn dụ, khi tiếng chuông chùa thong thả dìu bước chân khách hành hương với âm ba đầy thiền vị.
Kháchđến viếng chùa Phước An Tân Thái trong những ngày giữa tháng 3 âm lịchnày không quên ghé lại phòng triển lãm của họa sĩ Huy Thanh. Người họasĩ chuyên vẽ tranh thủy mặc này, trước khi vào Sài Gòn học, đã một thờicó nhiều kỷ niệm với ngôi chùa cổ được xem là gắn liền với lịch sử pháttriển Phật giáo Đàng Trong ở Quảng Nam. Chùa được xây dựng từ giữa thếkỷ XVIII, được đại trùng tu lần đầu vào năm 1958, trùng tu lần thứ haivào năm 2009. Đến nay, chùa đã trải qua 18 đời trụ trì, giám tự, quảntự. Mặc dù chùa hiện tọa lạc trên địa bàn phường Mân Thái, quận SơnTrà, nhưng chùa có tên là chùa Tân Thái, tên xưa là chùa Phước An.

Xưa, chùa treo nhiềucâu kinh, lời kệ của nhà Phật. Cậu bé Thanh ngày đó hẳn không sao hiểuhết được ý nghĩa sâu xa ẩn tàng trong câu thơ của Thiền sư Mãn Giác“Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận/ Đình tiền tạc dạ nhất chi mai”; hay bàithơ thiền của Phật hoàng Trần Nhân Tông “Chim thong thả kêu, liễu trổđầy/ Thềm hoa chiều rợp áng mây bay/ Khách vào không hỏi điều nhân thế/Cùng tựa lan can ngắm sắc mây”. Thế nhưng, qua lời các sư trụ trì, tráitim thơ bé ấy đã cảm nhận ít nhiều thiền vị để tích lũy làm hành trangcho con đường vào đời phía trước.

 Thơ của Trịnh Công Sơn qua thư pháp của Huy Thanh.

Nhữngvở hát bộ “diệt nịnh, định đô”, những cổ tích Phật giáo “làm lành, lánhdữ” dần mở ra trong ông những xúc cảm thẩm mỹ. Ông vẽ truyện tranh vềchuyện tuồng, chuyện tích nhà Phật cho bạn bè chuyền tay thưởng thức.Thiên nhiên là kho màu vô tận: xanh – lá dó, tím – trái hột mực, đen -than củi… Lúc đầu, ông chỉ đơn thuần thể hiện cái Thiện lấn át cái Áctrong nét vẽ trẻ con của mình. Dần dà, sự thẩm thấu tư duy nghệ thuậtđã đưa cái Thiện trong những nét cọ của ông đến gần với cái Mỹ, cáiChân, tất cả cùng bổ khuyết cho nhau làm nên vẻ an nhiên mà phóngkhoáng, tĩnh tại mà tiêu dao nhàn tản của thế giới tranh thủy mặc.

Hơn 40 năm cầm cọ vẽtranh thủy mặc, ông quay về chốn cũ tổ chức triển lãm với chủ đề “Dướimái chùa xưa” để tạ ơn nơi đã tạo cho mình hành trang đầu đời. Vì saolại chỉ 32 tác phẩm? Ông bảo, con số tượng trưng cho 32 vẻ đẹp của ĐứcPhật. Đó là sưu tập thơ thiền của các vị thiền sư, các thi nhân đươngđại – một cách “góp nhặt cát đᔠmà ông càng ngẫm càng thấy đó là mộthình thức để mình tu tập. Trước, ông triển lãm tranh và thơ riêng biệt.Nay thì hòa quyện thơ và tranh làm một, “thi trung hữu họa”. Câu thơnào không vẽ được, ông viết thành thư pháp; câu thơ nào có tứ, ông vẽthành tranh, “thư họa đồng nguyên”.

Triển lãm chuyên đề vềthiền của ông, thư và họa không còn lằn ranh. Con chữ và nét vẽ hòanhập đâu đó trong cõi tâm. 32 bức tranh và thư pháp mở ra cùng lòngngười những sắc màu ẩn dụ, khi tiếng chuông chùa thong thả dìu bướcchân khách hành hương với âm ba đầy thiền vị.

Ẩn dụ như “Hoa mai nởgiữa đêm đông” – một trong những bức tranh ông vẽ một lần là nhớ mãi.Tuyết rơi, sương lạnh chập chùng nhưng hoa mai vẫn tỏa hương. Hoa córụng thì vẫn còn nguyên cánh. Lời thơ của Mãn Giác Thiền sư trong tranhvọng lại như một triết lý sống: Chớ bảo xuân tàn hoa rụng hết/ Đêm quasân trước một cành mai.

Ẩndụ như lời thơ Trịnh Công Sơn được thể hiện qua thư pháp: Đường xa mỏngmộng vô thường/ Trái tim chợt tỉnh tôi nhường nhịn tôi. Vô thường là lẽtự nhiên của Tạo hóa, con người chấp nhận nó như một quy luật và nhìnvào đó để mà vui vẻ sống. Từ lẽ đó, triển lãm của họa sĩ Huy Thanh vềthiền không phải hướng người xem vào cõi mông mênh, tiêu cực: Đã sinhra trên đời/ Ai cũng mong hạnh phúc/ Đời người phải có ích/ Đâu chỉngắn hay dài (thư pháp về Hạnh phúc).

Họa sĩ Huy Thanh đãtừng đọc trên báo, nghe bạn bè ngâm, lâu dần thơ ngấm vào lòng nhưngtác giả câu thơ thì quên mất. Khi viết lại trong triển lãm lần này, mộtsố câu ông chẳng nhớ là của ai. Ông mong chư vị gần xa nhận một lời xinlỗi trong sự cảm thông, tha thứ. Bởi lẽ, “Dưới mái chùa xưa” là ẩn dụcủa cõi tâm, của sự chúc phúc cho cuộc sống tốt đẹp, tử tế hơn: Lắngnghe để hiểu, nhìn lại để thương (Thiền sư Nhất Hạnh).

Nguồn: baodanang.vn