Tu Tâm – Rèn Thân – Luyện Trí để Tâm sáng – Thân tài – Trí cao

268

Trong tiểu sử của nhà soạn nhạc nổi tiếng thế kỷ19, Beethoven, có viết “Đến 1818, Beethoven đã 50 tuổi, Beethobenđiếc hẳn cả hai tai và sáng tác BảnGiao hưởng Số 8 rồi bản Giao hưởng Số 9 ra đời, sau đó còn sáng tác thêm BảnLễ ca trang trọng, những sonatacuối cùng: Liên tấu cho đàn pianovà Tứ tấu. Trong toàn bộ di sảncủa Beethoven, những tác phẩm này nổi bật hơn cả, chủ yếu vì chúng đã vượt rangoài các truyền thống cổ điển với lối diễn đạt hết sức thoải mái, các tâm trạngkhác nhau của thế giớinội tâm”.

Âm nhạc lúc này với Beethoven không còn chỉ trong trí tuệ củaông mà nó đã bùng cháy trong con tim và lan tỏa khắp thân thể ông. Ông khôngnghe nhạc bằng tai nữa mà nghe bằng trái tim và cảm nhận bằng cả cơ thể mình.Hoặc nói theo một cách khác, khi đó Tâm-Thân-Trí của Beethoven hợp nhất hòa quyệnlàm một, tuôn trào thành những tác phẩm vĩ đại. Vì nhạc của ông tuôn trào từhòa tấu Tâm-Thân-Trí cho nên nó cũng nhập vào người nghe qua cảm nhận của cái một,cái người nhất, cái nhất thể Tâm-Thân-Trí và người nghe đạt được đỉnh điểm củarung cảm.

Nếu bạn hỏi Achimede ông nghĩ gì khi trần truồng nhảy ra khỏibồn tắm sung sướng hét vang “Eureka – nó đây rồi!”. Tại sao ông không tìm thấynguyên lý Achimede khi ngồi cặm cụi tư duy trên bàn giấy? Bạn có thể hỏi Newtonnghĩ gì khi ngồi trong vườn thấy quả táo rơi và phát minh ra định luật vạn vậthấp dẫn. Và bạn có thể hỏi Công Vinh anh đã lắc đầu như thế nào để có quả đánhđầu tuyệt hảo vào góc chết của khung thành Macao! Bạn có thể hỏi các vĩ nhântrong bất cứ lĩnh vực nào dù là nghệ thuật, chính trị hay kinh tế… làm sao họcó những thời điểm xuất thần. Một đáp án chung cho tất cả các kết quả vĩ đại làhài hòa nhất thể tam tài, giao thoa cộng hưởng của tâm – thân – trí.

Bạn hãy nhìn vào lòng bàn tay mình. Chúng thường có ba đườngchỉ tay: đường trên cùng là Tâm Đạo, đường giữa là Trí Đạo và đường dưới cùnglà Thân Đạo. Rõ ràng ba đường luôn đồng hành cùng nhau, luôn trong long bàn taychúng ta. Ông trời ban cho chúng ta ba nhạc cụ tâm – thân – trí để tạo nên bản hòa tấucuộc đời. Cái lỗi của chúng ta là không biết kết hợp hài hòa, thường hay thiênlệch.

Trí ở đây thể hiện mức độ nhận biết, thấu hiểu của con ngườitrước một công việc hay sự kiện đang diễn ra. Tâm thể hiện yêu thích, sung sướngvà đam mê trong công việc của một người. Và Thân thể hiện kỹ năng thực hiệncông việc một cách chuyên nghiệp, điêu luyện. Khi trí đạt đến mức thấu hiểu đượcgọi là “Trí tuệ”, khi tâm đạt đến mức đam mê, được gọi là “Tâm tuệ” và khi thânđạt đến mức điêu luyện được gọi là “Thân tuệ”. Kết quả của một công việc màchúng ta làm bằng sự thấu hiểu của trí, đam mê của tâm và điêu luyện của thân sẽlà kết quả xuất sắc và vượt trội nhất tạo ra giá trị tuyệt hảo nhất cho cuộc đời.Khi cùng một thời điểm cả ba cùng đạt được cảnh giới đó, con người trở nên MinhHuệ, đó là khi tam tài nhất thể, tam tuệ đồng tâm.

Trong cuộc sống lứa đôi cũng vậy. Nếu lấy nhau chỉ vì cảm xúcsẽ mù quáng khó bền lâu, nếu lấy vì tính toán thì liệu đó có là tình yêu, nhưngnếu chỉ hoàn toàn thân xác thì liệu có hơn súc vật! Người bạn đời lý tưởng khiđược ba trong một: vừa là bạn tri kỷ (Trí), vừa là người tình nồng thắm (thân) vừalà người yêu nồng hậu (tâm).

Ta cùng khảo cứu mô hình tâm – trí – thân để kết hợp hài hòa hơn, mang lại hiệuquả cho cuộc đời hơn.

Máy tính đại diện cho trí, hoàn toàn thiên về tính toánlogic, phân tích nhận định. Trẻ thơ đại diện cho Tâm, hoàn toàn cảm xúc và tìnhcảm trong trắng, chưa biết đúng sai, chưa thể hành động. Búa máy đại diện chothân, chỉ biết hành động máy móc không toán, không tình cảm.

Khi trí và tâm giao thoa với nhau sẽ tạo ra một kiểu người được“cụ già”, hiểu nhiều biết nhiều, yêu thương tình cảm nhưng sức cùng lực kiệt, lựcbất tong tâm, không thể làm được gì đáng kể. Khi trí và thân giao thoa với nhausẽ tạo ra một kiểu người “Robot”, làm việc chính xác nhanh nhạy nhưng vô hồn vôcảm. Khi chỉ có tâm và thân giao thoa với nhau thì sẽ tạo ra một kiểu người “convật”, tình cảm và hành động chính xác nhanh nhẹn nhưng không biết tính toán,không biết phân tích và tổng hợp để cho ra những giải pháp tốt nhất. Đó cũng làthể hiện của ba kiểu người thiên lệch đang phổ biến hiện nay. Khi ta biết kết hợphài hòa “cụ già”, “búa máy” và “con vật” chúng ta sẽ tạo ra được con ngời lý tưởng:tâm sang, thân tài, trí cao. Đúng như cha ông ta đã dạy “một cây làm chẳng nênnon, 3 cây chụm lại nên hòn núi cao”.

Nhưng lâu nay, đa số chúng ta thiên quá nhiều vào việc pháttriển trí tuệ của mình mà bỏ qua việc tu tâm và luyện thân. Điển hình trong giáodục, học sinh, sinh viên ngày nay được họcquá nhiều về các lý thuyết nhồi nhét thông tin còn kỹ năng và thái độ bị coi nhẹ.Nếu có được học về kỹ năng và thái độ đó cũng chỉ là những lời khuyên lý thuyết.Phương pháp giảng dạy là “đọc, chép”, nhờ công nghệ đã có chút ít cải cách lên“chiếu chép”. Đó là lý do vì sao thế hệ trẻ ngày nay biết rất nhiều điều, ù lì,lười hành động và ít đam mê. Ngay cách làm cải cách giáo dục của chúng ta cũngthiên về trí, bàn quá nhiều, tốn quá nhiều giấy bút và hội họp, không có môhình thử nghiệm. Rõ rang muốn cái cách giáo dục phải:

Tu tâm – Rèn thân – Luyện trí đểTâm sáng – Thân tài – Trí cao. “Dù ai nói ngả nói nghiêng, lòng ta vẫn vững nhưkiềng ba chân”. Ai cũng thấy rõ ràng, Trí – Tâm – Thân là ba phần tạo nên mộtngười toàn diện. Ta không thể sống mà thiếu đi trái tim, cũng không thể sống màthiếu tay chân và chắc chắn không thể sống nếu đầu rỗng tuếch không não. Pháttriển toàn diện là một trong nhiệm vụ hàng đầu của giáo dục. Giáo dục là giáo dụctoàn diện để con người phát triển hài hòa cả tâm – thân – trí.

“Ưu tiên phát triển nguồn nhân lực là quốc sách”. “Hiền tàila nguyên khí quốc gia”. Con người phải là kết hợp hài hòa của hiền và tài. Hiềnlà tâm, tài là thân và trí. Nguyên khí quốc gia chỉ được tác thành khi mà trítâm thân nhất thể cộng hưởng tuôn trào các giá trị cho đời.

Cốt cách, tính cách hay nhân cách là sự thể hiện hài hòa củanhất thể tam tài tâm – thân – trí. Chỉ khi chúng ta tạo dựng được nhân cách Việt đủmạnh thì mới có thể cùng nhau tạo dựng được hào khí Việt mãi mãi hùng cường.