Khi con nói dối

40


Tại sao bé nói dối?

Khi một đứa trẻ 13 – 14 tháng tuổi làm vỡ ly, bị mẹ mắng và bé lắc đầuphủ nhận thì đó không phải là nói dối vì thông thường ở độ tuổi này trẻchưa hiểu thế nào là nói dối. Có lẽ trẻ đã quên ngay sự việc vừa diễnra hoặc không phân biệt được giữa tưởng tượng và thực tế. Chỉ đến khibé khoảng 3-4 tuổi thì đa số trẻ nói dối là để tránh bị phạt. Chungquy, các hình thức nói dối ở trẻ gồm:

Nói khoác: Trẻ nói khoác chủ yếu nhằm tăngthêm sự tự tin cho bản thân, ví dụ khi chơi với bạn, trẻ khoe: nhà Minhcó nhiều ô tô to lắm đó, có nhiều siêu nhân xanh, đỏ, có cả hồ bơilớn…. Nói khoác đa phần là vô hại nhưng đôi khi trở thành thói quen ởtrẻ khi lớn lên, có thể làm bạn bè xa lánh trẻ nên cha mẹ cần ngăn chặntrẻ nói khoác bằng việc nhấn mạnh đến các ưu điểm của trẻ để khiến trẻtự tin hơn.

Nói dối giả vờ: Nói dối pha lẫn giữa thế giớithực tế và thế giới tưởng tượng của trẻ. Ví dụ một trẻ lên 4 thường nóivề siêu nhân, ma quỷ, quỷ sứ, bạn vô hình, bà tiên, công chúa… vớinhững mô tả sống động. Nói dối giả vờ có thể xem như một giai đoạn pháttriển bình thường ở trẻ.

Nói dối thăm dò: Để thăm dò phản ứng của chamẹ. Đôi khi trẻ nói dối vì thấy nói dối sẽ được cha mẹ quan tâm nhiềuhơn. Chẳng hạn: “Con không đi thăm bà đâu” để khiến cha mẹ phải dỗ dànhtrẻ trong khi trẻ rất thích đến chơi nhà bà. Kiểu nói dối này nghiêmtrọng và cần phải được ngăn ngừa từ khi trẻ còn nhỏ.

Nói dối che giấu: Nói dối để tránh bị phạt,vì lo sợ bị quở trách. Những trường hợp nói dối này sẽ ngày càng trởnên tinh vi hơn, dẫn đến những hành vi xấu trong tương lai nên cha mẹcũng cần xử lý càng sớm càng tốt.

Cha mẹ nên làm gì?

Các nghiên cứu cho thấy việc cha mẹ giải thích, giảng giải cho trẻ hiểutại sao nói dối là không tốt có thể làm giảm đi số lần trẻ nói dối;còn nếu  cha mẹ phạt trẻ, đặc biệt là phạt nặng thì sẽ làm tăng số lầnnói dối ở trẻ. Nếu bạn phạt trẻ vì làm điều sai trái thì trẻ có khuynhhướng học cách nói dối để đối phó. Do vậy, tùy theo từng trường hợp màcha mẹ cần dung hòa giữa dễ dãi và nghiêm khắc. Một mẹo nhỏ là cha mẹnên khuyến khích trẻ nói thật với lời hứa là nói thật sẽ không bị phạtcho dù trẻ có lỗi.

Cha mẹ nên thông qua những câu chuyện sinh động để dạy trẻ tác hại củaviệc nói dối. Ví dụ chuyện cậu bé nói dối có đám cháy để lừa hàng xóm,khi có cháy thật thì không ai giúp đỡ…. Những câu chuyện này sẽ ănsâu vào tâm trí trẻ nhiều lần so với những lời răn đe hay việc trừngphạt của cha mẹ.

Đôi khi trẻ nói dối vì sợ cha mẹ không yêu thương chúng nữa vì hành vixấu của chúng. Vì vậy, cha mẹ nên tách bạch giữa việc phạt và thươngtrẻ để giải thích cho trẻ hiểu.

Một lý do quan trọng khiến trẻ nói dối đó là vì chúng thấy cha mẹ đãlàm như vậy. Nếu bạn nói dối để tránh phật lòng người khác thì sau đónên giải thích lý do cho trẻ hiểu, nếu không trẻ sẽ không thể hiểu đượctại sao chúng bắt chước cha mẹ nhưng lại bị phạt.

Giúp đỡ trẻ nói dối

• Cha mẹ luôn bình tĩnh tìm hiểu nguyên nhân, động cơ khiến trẻ nói dối.

• Đừng phạt con quá nặng, hạn chế sử dụng vũ lực vì việc này có thể khiến trẻ nói dối tiếp tục vì sợ hình phạt cha mẹ áp dụng.

• Hạn chế việc nói khoác ở con bằng cách khen ngợi và yêu thương trẻ thay vì chế giễu chúng dẫn đến phản tác dụng.

(Theo Thanh niên)