Luang Prabang ký sự – Phần 1: Bình minh cố đô Luang Prabang

128

Chuyến bay của Hãng hàng không quốc gia Lào hạ cánh xuống sân bay Luang Prabang khi trời đã sập tối.

Cả một vùng núi non phía bắc miền Trung Lào như bịcuộn chặt trong tấm áo của đêm, những dải núi bọc xung quanh trở nên mờảo, không còn phân biệt được ranh giới giữa đỉnh và trời. Lác đác nhữngngọn đèn đêm lấp lánh, những chấm sáng li ti làm tan đi cảm giác vắngvẻ và có chút lặng lẽ của một phi trường vốn dĩ rất quen thuộc với dukhách nước ngoài.

Sân bay Luang Prabang cách trung tâm thành phố và cốđô chỉ khoảng 4km đường, taxi và tuk tuk đều được thống nhất mức giá 10USD và 50.000 kip tương ứng cho một lượt chở khách, thông thường một xeđược phép chở tối đa ba người.

Tôi leo lên một chiếc tuk tuk khá lớn, có thể chở đượccả chục người nếu cần với đống hành lý lỉnh kỉnh. Chiếc xe nổ máy laođi trên con đường thênh thang gió và bóng tối. Dù chưa từng đến LuangPrabang, nhưng trong tôi chợt dâng lên cảm giác như thể mình đang trởvề nhà, giống như tôi đang chạy xe đi Hải Dương và lát nữa đây sẽ đượcăn bánh đậu xanh và uống trà mạn vậy.

Giấc ngủ đêm đầu tiên trên đất cố đô rất êm và sâu.

5g sáng, chuông đồng hồ kêu reng reng lôi bật tôi rakhỏi chiếc giường êm ái. Hối hả vệ sinh cá nhân và chuẩn bị máy quay,máy ảnh… Nếu ai đã từng biết gì về Luang Prabang đều cũng sẽ như tôi,dậy sớm, bước ra đường để cùng cố thành Luang Prabang đón bình minhngày mới.

Khu vực thành cổ Luang Prabang được bao bọc bởi mộtbên là sông Mekong, phía còn lại là sông Nam Khan, phụ lưu hợp nhất vớiMekong ở cuối đường Sakkarin. Khách sạn của tôi nằm ngay trên con phốchính Sisavangvong, cùng với Sakkarin nối thành con lộ trung tâm của cốđô. Luang Prabang có khoảng hơn 40 ngôi chùa cổ lớn nhỏ có tuổi đờikhác nhau, mỗi công trình mang trên mình một nét văn hóa và kiến trúcnghệ thuật riêng biệt, mỗi ngôi chùa là một câu chuyện kể không giốngnhau về quá khứ và lịch sử của vùng đất này. 

5g30 sáng.

Không gian khá yên lặng và trong trẻo. Tưởng như vạnvật vẫn còn đang lơ mơ trong giấc ngủ. Nhưng không, trên phố chínhSisavangvong và những con phố nhỏ hơn quanh đó, người dân đã và đangtrải chiếu quỳ chân trên vỉa hè, sắp xếp đồ lễ để chuẩn bị cho buổi lễkhất thực.

Khất thực là nét văn hóa rất đặc trưng của các quốcgia theo tín ngưỡng Phật giáo. Giờ đi khất thực có thể khác nhau nhưngluôn diễn ra trước 12g trưa. Với người dân ở thành Luang, khất thực làviệc “cần làm” hằng ngày, một cách tất nhiên như là hít thở hay uốngnước vậy.

Ngày nay, nhiều du khách tới Luang cũng thích thú vàthành tâm tham gia nghi lễ khất thực. Họ trả tiền mua một giỏ đồ ăn từnhững người dân bán hàng rong trên phố và cũng ngồi chờ đoàn các nhà sưđi qua, kính cẩn đặt đồ lễ vào thố và trải nghiệm những giây phút yênlặng, bình an trong tâm hồn.

Bình minh Luang Prabang bắt đầu từ phía ngã ba sông,nơi nước sông Nậm Khan hòa mình vào nước sông Mekong để cùng nhau tiếptục hành trình đi về phía biển Đông. Ngày mới ở Luang Prabang bắt đầubằng hoạt động khất thực của các vị sư và người dân trong vùng. 6g sángcác nhà sư xếp thành hàng dài đi chân trần, vai khoác thố, đi quanh phốđể nhận đồ lễ dâng của người dân, gồm đồ ăn chín, bánh trái và hươnghoa.

Các nhà sư ở cùng một chùa sẽ đi thành một nhóm. Điđầu đoàn luôn là nhà sự trụ trì và các nhà sư khác rồi đến các nhà sưmới tu. Từng đoàn xuất phát từ cổng chùa riêng của mình và nối vào nhauở mỗi góc phố, chậm rãi và từ từ.

Nếu tinh ý, bạn vẫn sẽ nhận ra từng đoàn riêng biệtbằng việc nhìn vào cách mặc áo cà sa và nhận ra vị sư đứng đầu trongmột đoàn người. Các nhà sư luôn choàng áo mà không có đai thắt ngangbụng, chỉ có những người mới tu mới phải dùng dải dây lưng.

Mỗi ngôi chùa ở Luang Prabang thường có từ hai đến banhà sư, còn lại là các nhà sư trẻ mới tu, những người chỉ vào chùa họctập và rèn luyện trong một thời gian nhất định nào đó tùy theo kế hoạchriêng của mình. Có người sau này trở thành nhà sư, nhưng có người chỉđi tu trong một vài năm rồi làm lễ “ra chùa”, trở về với cuộc sống bìnhthường.

Đi tu là một việc khá phổ biến ở Lào, nhất là với đànông. Có phải vì được sống và phát triển nhân cách trong môi trường từbi của đạo Phật và đó cũng là lý do nhiều người dân Lào rất hiền lành,thân thiện?

Tôi không biết chắc, nhưng tôi đã gặp rất nhiều nhữngnhà sư trẻ ở thành Luang đến từ những miền đất xa xôi trên đất Lào,người đi tu lâu cũng được hơn sáu năm, người ít cũng được một tuần, họluôn là những con người thân thiện, mộc mạc và hiếu khách vô cùng. Nóichuyện với họ, tôi thấy lòng mình lặng đi, thấy thời gian ở LuangPrabang như ngừng lại, cuộc sống sao thật chậm rãi và bình thản, khôngcòn bon chen, giành giật, không còn lo nghĩ tới những điều vất vả haycực nhọc khó khăn.

Thông thường các nhà sư ở Luang Prabang sẽ thức dậylúc 4g sáng, tới chùa chính đọc kinh sáng trước khi ra khỏi chùa đikhất thực. Những đồ lễ được dâng từ người dân chính là đồ ăn hằng ngàycủa họ. Họ có thể ăn cả đồ mặn và đồ chay, ngoại trừ hai loài động vậtlà rắn và chó. Rắn là loài vật linh thiêng, luôn hiện thân trong kiếntrúc chùa chiền và các đồ vật cúng tế trong Phật giáo, ví dụ như đượctrang trí trên các mái chùa hoặc cách điệu làm máng dẫn nước trong lễtắm Phật hằng năm. Còn chó luôn là người bạn đồng hành thân thiết củanhà chùa.

Hình ảnh một đoàn các nhà sư trong màu áo cà sa vàngrực đã trở thành một biểu tượng của cố đô Luang Prabang trên toàn thếgiới. Những bước chân trần chậm rãi, ánh mắt trầm tư của vị sư trụ trì,nụ cười tinh nghịch của nhóm sư trẻ măng, bờ vai trần lặng lẽ… Tất cảlưu lại trong lòng du khách những ấn tượng sâu sắc đến mức đôi khi bạncảm thấy nghẹn thở và vội vã như thể, những gì đang diễn ra giống nhưmột giấc mơ, nó sẽ tan biến đi bất kỳ lúc nào.

Tất cả các buổi sáng ở Luang Prabang tôi đều dậy sớmvà đi về cuối đường Sakkarin, nơi có ngôi chùa Wat Xieng Thong quantrọng bậc nhất ở đây. Tôi đi như chạy trên phố khi phần lớn các dukhách và người dân tập trung trên đường Sisavangvong chờ buổi lễ khấtthực. Tôi đi qua những ngôi nhà cổ vừa lộng lẫy vừa mộc mạc của thànhLuang, ánh đèn vàng buổi sớm trở nên lung linh huyền ảo, những thố xôixếp hàng dài trước cửa nhà…

Tôi đứng chờ ở cổng chùa, nơi mà những ngôi chùa khôngxây tường rào bao bọc tạo ra sự cách biệt, nó chỉ là một ranh giớimỏng, một ranh giới vật lý mơ hồ màu trắng thân thiện và gần gũi vớicuộc sống, một cách rất bình thường.

Vị sư trụ trì bước ra trước nhất, lác đác các nhà sưkhác tập trung xếp hàng phía sau. Tôi quan sát đoàn sư ở một ngôi chùalúc nào cũng có hai chú chó mắt đã lèm nhèm vì già cả, sáng nào cũngtham gia và đi đầu trong đoàn người, một cách thong thả và cần mẫn.Đoàn các nhà sư ở chùa Wat Xieng Thong thì đông hơn với gần hai chụcnhà sư trẻ thắt dải dây lưng màu vàng rực.

Đoàn người khất thực nom như một dải lụa mềm mại bịgió cuốn đi trên phố, chậm rãi chuyển động, vừa cuốn hút bởi sắc vàngcam rực rỡ, lại như vừa muốn ẩn mình trong sự trầm mặc cũ kỹ của thànhLuang.

Có lẽ không nhiều người kịp đi theo dải lụa cà sa nàyvào những con phố nhỏ, khuất nẻo ở thành Luang nếu không có nhiều thờigian để trải nghiệm và đón bình minh ít nhất là vài ba lần. Bởi lẽ cóquá nhiều thứ sẽ cuốn hút bạn, và chỉ cần lãng đi một chút, câu chuyệnở phố bên này đã rất khác với hình ảnh ở phố bên kia.

Tôi thích rời khỏi con phố chính Sisavangvong vốn luônđầy ắp du khách và cả xe cộ, làm bớt đi phần nào sự êm ả thường trựccủa Luang Prabang. Tôi thường đi theo đoàn khất thực vào con phố nhỏnằm giữa đường Khem Khong dọc sông Mekong và phố chính Sisavangvong dắtthẳng đến cổng bên của chùa Wat Xieng Thong.

Từ góc nhìn này của cố đô, tôi thấy một Luang Prabangchân thật hơn với những ông già, bà cụ tay run run dâng lễ trước cửangôi nhà gỗ, những hào rào đầy hoa, những khoảng sân với bồn cây cảnhxếp dọc hiên và góc vườn. Thời gian như lắng lại trong từng bước chântrần lặng lẽ… Thỉnh thoảng lại có một tay máy hối hả chạy trên phố,khuấy động cái không gian đang trầm tư, họ đi tìm và ghi lại nhữngkhuôn hình đẹp về dải lụa cà sa, về bình minh ngày mới ở thành Luang.

Một việc mà các nhà sư luôn làm khi trở về chùa saunghi lễ khất thực trên phố là họ sẽ mang đồ lễ nhận được, lấy một chútxíu để dâng lên Phật tại các điểm thờ cúng trong chùa. Sau khi thànhkính dâng lễ, họ vào phòng và bắt đầu bữa sáng. Ngày mới bắt đầu, thanhbình và giản dị… nhẹ nhàng như nhịp thời gian chậm rãi chảy trôi quathành cổ Luang Prabang.

Nguồn: tuoitre.com.vn